شريفش در آن شهر بود و در فضيلت مدينه احاديث درستى وارد شده است كه جاى ترديد در آنها نيست و ميان علما دربارهء برترى مدينه بر مكه اختلاف روى داده است و مالك رحمه الله چون نصّ صريح از رافع بن خديج [ 1 ] بر او ثابت شده است كه گويد : پيامبر ، ص ، گفت : مدينه از مكه بهتر است بدين گرويده است . اين حديث را عبد الوهاب [ 2 ] در ( المعونة ) با احاديث ديگرى كه ظاهر آنها بر اين منظور دلالت دارد نقل كرده است ، ولى ابو حنيفه و شافعى مخالفت كرده‌اند . و در هر حال مسجد مدينه در مرتبهء دوم مسجد الحرام قرار گرفته است و امتها از هر سوى با دل و جان بدان گراييده‌اند . از آنچه گفته شد ميتوان دريافت كه چگونه فضيلت بتدريج در مساجد بزرگ ياد كرده منحصر شده است از اين رو كه عنايت خدا از روز نخست به - مساجد مزبور مبذول گرديده است و نيز ميتوان بيكى از اسرار خدا در جهان هستى پى برد كه چگونه امور دين و دنيا را بر ترتيب استوارى بتدريج و با گذشت زمان بنيان مىنهد . و اما از مساجد ديگرى بجز مساجد سه‌گانهء ياد كرده در روى زمين اطلاعى نداريم جز اينكه ميگويند مسجد آدم ، ع ، در سر نديب از جزاير هند واقع است ، ولى دربارهء آن اخبار قابل اعتمادى بدست نيامده است كه بتوان آن را ثابت كرد . و ملتهاى باستان بر حسب ديانتهايى كه داشته‌اند داراى مساجدى بوده‌اند كه آنها را گرامى مىشمرده‌اند از آن جمله آتشكده‌هاى ايرانيان و معابد مردم يونان و خانه‌هاى ( مقدس ) تازيان در حجاز است كه پيامبر ، ص ، در غزوات خود فرمان داد خانه‌هاى مزبور را خراب كنند . و مسعودى برخى از آن خانه‌ها را در تأليف خود آورده است كه ما

--> [ 1 - ) ] رافع بن خديج ( بضم خ - فتح د ) محدثى است كه در مدينه متولد شده و يكى از انصار بشمار ميرفته و در سال 74 هجرى درگذشته است . [ 2 - ) ] عبد الوهاب ، قاضى عبد الوهاب بن على كه معروف به « ابن طاوس » است و در سال 422 هجرى درگذشته است . و او بجز سيد ابن طاوس معروف است .