ابن خلدون ( مترجم : م . محمد پروين گنابادى )

1098

تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى )

( رياضيات ) و دانشهاى ما بعد آن دو بسيار به كار مىبرند و در نتيجه كسى كه در اين دانشها بتحقيق ميپردازد بسبب كثرت استعمال براهينى كه واجد شرايط لازم هستند ، در بحث و استدلال ملكه و استعداد اتقان و صواب را بدست مىآورد و در آن مهارت مىيابد ، زيرا قياسهاى منطقى هر چند براى مقاصد فلاسفه وافى نيست ، ولى چنان كه ما دريافته‌ايم در عين حال صحيح‌ترين قوانين انديشه و مسائل نظرى بشمار ميروند . اين است ثمره اين صناعت ، با آگاهى بر عقايد و آراء اهل دانش و زيانهاى آن بنابر آنچه دانستى بنابر اين جويندهء حكمت بايد بكوشد كه از پرتگاههاى آن احتراز جويد و بايد نخست بطور كامل و جامع علوم شرعى را بخواند و از تفسير و فقه آگاه شود آنگاه بحكمت گرايد و به هيچ رو نبايد كسى كه از علوم اسلامى بىبهره است رو به حكمت آورد ، زيرا كمتر ممكن است چنين كسى از مهالك آن در امان بماند . و خدا توفيق دهندهء انسان به راه راستى است و راهنمائى به او است . و ما هدايت نمىيافتيم اگر خدا ما را رهبرى نمىفرمود . [ 1 ] فصل 26 در ابطال صناعت نجوم و سستى مدارك و فساد غايت آن نجوم صناعتى است كه به زعم اصحاب آن كائنات را در عالم عناصر پيش از حدوث آنها مىشناسند و مىپندارند اين آگاهى از راه معرفت ستارگان و تأثير آنها در آفريده‌هاى عنصرى خواه مفرد و خواه مجتمع بدست مىآيد و به همين سبب اوضاع افلاك و ستارگان هر نوع از انواع كائنات كلى و جزئى را كه حادث خواهد شد نشان ميدهد . و متقدمان ايشان معتقد بودند كه معرفت قواى ستارگان و تأثير آنها به تجربه حاصل مىشود در صورتى كه اين امرى است كه اگر همهء عمرها را روى هم بگذارند باز هم براى بدست آوردن آن كوتاه مىباشد ، زيرا تجربه بىشك

--> [ 1 - ) ] وَ ما كُنّا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا الله 7 : 43 : س 7 ( الاعراف ) آ : 41 .