فتح بيت المقدس مالك همهء ثغور شام [ 1 ] شدند و بر صخرهء مقدس آن كليسائى بنيان نهادند كه آن را گرامى ميشمردند و به بناى آن افتخار ميكردند ، ليكن همين كه صلاح الدين بن ايوب كردى در كشور مصر و شام استقلال يافت و آثار و بدعتهاى عبيديان را از ميان برد به شام لشكر كشيد و با فرنگانى كه بر بيت المقدس تسلط داشتند بجهاد پرداخت تا آنكه بر ايشان غلبه يافت و بيت المقدس و كليهء مرزهاى شام را كه در تصرف خود داشتند از آنان باز گرفت و اين واقعه در حدود سال 580 هجرى روى داد . صلاح الدين كليسائى را كه مسيحيان بر روى صخره بنا كرده بودند منهدم كرد و صخره را آشكار ساخت و مسجد را به اسلوبى بنيان نهاد كه هم اكنون نيز بر همان وضع پايدار است . و نبايد بر تو اشكال معروف در اين حديث صحيح روى دهد : از پيامبر ، ص ، دربارهء نخستين خانه‌اى ( مسجد ) كه وضع شده است سؤال شد فرمود مكّه ، گفتند پس از آن ؟ فرمود بيت المقدس ، سپس پرسيدند فاصلهء ميان آن دو چقدر است ؟ فرمود چهل سال ، زيرا مدت ميان بناى مكّه و بيت المقدس به مقدار زمانى است كه ميان ابراهيم و سليمان مىباشد از اين رو كه سليمان بانى بيت المقدس است و مدت ميان او و ابراهيم متجاوز از هزار سال است . بايد دانست كه مقصود از وضع در حديث ، بنا كردن خانه نيست ، بلكه مراد نخستين خانه‌ايست كه براى عبادت تعيين شده است و دور نيست كه بيت المقدس براى عبادت پيش از بناى سليمان در چنين مدتى وضع شده باشد چنان كه گويند صابئه تمثال زهره را بر روى صخره بنا كرده‌اند و شايد گذاشتن تمثال زهره بدان

--> [ 1 - ) ] ثغور در تداول جغرافياى تاريخى بر دو قسمت شام اطلاق مىشد : ثغور جرزى و ثغور شامى كه ميان آنها كوه لكام فاصله است ثغور جرزى شامل شهرهاى : ملطيه - كمخ - شمشاط - بيره - حصن - منصور - قلعه روم - حدث حمراء يا محمديه يا كيتوك و مرعش مىشد و ثغور شامى عبارت از شهرهاى : طرطوس - اذنه - مصيصه - ثغور هارونى - سيس يا سيسه بود كلمهء ثغور در اين مورد بمعنى قلاع يا قلاع مرزى يا استحكامات مرزى است زيرا جهاد كنندگان حوره در آن دو ناحيه لشكريان اسلامى را نگاه مىداشتند و با روميان به جهاد مىپرداختند . رجوع به فهرست نخبة الدهر دمشقى شود .