ابن خلدون ( مترجم : م . محمد پروين گنابادى )
922
تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى )
مىباشد . و خداى تعالى داناتر است [ 1 ] . فصل 9 در اصول فقه و آنچه بدان متعلق است ، از قبيل جدل و خلافيات ( مناظرات ) بايد دانست كه اصول فقه از بزرگترين دانشهاى شرعى و عاليقدرترين و سودمندترين آنهاست و آن عبارت از انديشيدن و تحقيق در ادلهء شرعى است از اين نظر كه احكام و تكاليف از آنها گرفته مىشود . و اصول ادلهء شرعى عبارت از كتابى است كه قرآن باشد و آنگاه سنت كه مبين قرآن است . چه در روزگار پيامبر ( ص ) احكام را از آياتى از قرآن كه بر پيامبر وحى مىشد فرا مىگرفتند و پيامبر آنها را بگفتار و كردار خويش با خطابى شفاهى آشكار مىساخت و هيچ نيازى بنقل و نظر و قياس نبود ، ولى پس از وى ( ص ) خطاب شفاهى ممكن نبود و قرآن بتواتر محفوظ ماند . و اما « سنت » ( از اين رو از ادلهء شرعيست كه ) صحابه ( رض ) بر وجوب عمل كردن به آنچه از آن بما مىرسد خواه گفتار باشد يا كردار اجماع كردهاند به شرط آنكه به نقل و روايت صحيحى باشد كه صدق آن بر ظن غلبه كند و دلالت شرع در كتاب و سنت به اين اعتبار تعيين شده است . سپس اجماع جانشين آن دو مىشود بسبب اجماع صحابه ( رض ) بر انكار در بارهء مخالفانشان و اين امر جز از راه بودن مستندى صورت نمىپذيرد چه امثال ايشان بىدليل ثابتى همرأى نمىشوند با گواهى دادن ادله بر عصمت جماعت . و بنابر اين اجماع در شرعيات دليل ثابتى بشمار مىرود . سپس در طرق استدلال صحابه و سلف به كتاب و سنت در نگريستيم و معلوم
--> [ 1 - ) ] در چاپهاى مصر و بيروت آخر فصل چنين است : و خدا سبحانه و تعالى داناتر است و توفيق به او است و نسخهء « ينى جامع » نيز مطابق چاپ پاريس است .