اينها نياز باستخراج مجهولات داشته باشد چنان كه تأليفات خود را از اين گونه مسائل انباشته ميسازند . و چنين مسائلى به علت غرابت و قلت وقوع آنها ، هر چند در ميان مردم متداول نيست و سودى بامور وراثت نمىبخشد ، ولى از لحاظ تمرين طالبان علم و بدست آوردن ملكه بطور متداول بكاملترين وجوه سودمند است و گاهى بيشتر صاحبان اين فن براى فضيلت اين دانش به حديث ابو هريره ( رض ) استدلال ميكنند كه گفته است : « فرايض ثلث علم است و نخستين چيزى كه فراموش مىشود فرايض است » و در روايتى : « نصف علم است . » اين حديث را ابو نعيم حافظ [ 1 ] تخريج نموده و صاحبان فرايض بدان استدلال كرده‌اند كه مراد از فرايض فروض وراثت است و آنچه آشكار است اين است كه اين توجيه بعيد است ، بلكه منظور از فرايض در حديث مزبور واجبات و تكاليف دينى در عبادات و عادات و ميراثها و جز اينهاست و با اين معنى درست است كه بگوييم نيمى يا ثلثى از علم است ، ولى فروض وراثت نسبت به كليهء دانشهاى شريعت كمتر از نيم يا ثلث است و آنچه بدين معنى كمك مىكند اين است كه اطلاق لفظ فرايض بر اين فن مخصوص يا اختصاص آن بفروض وراثت بىشك اصطلاحى است كه فقيهان هنگام پديد آمدن فنون و اصطلاحات ، آن را به كار برده‌اند و در صدر اسلام جز بر عموم فرايض و تكاليف اطلاق نميشده است و مشتق از فرضى است كه در لغت به معنى تقدير يا قطع است و چنان كه ياد كرديم ، وقتى آن را به طور مطلق به كار مىبرده‌اند فقط مراد فروض و واجبات بوده است و اين حقيقت شرعى آن است . پس سزاوار نيست كلمهء مزبور جز بر آنچه در آن عصر اطلاق مىشده بر مفهوم ديگرى حمل شود و آن اطلاق شايسته‌تر بمراد ايشان -

--> [ 1 - ) ] حافظ ابو نعيم ( بفتح ن ) احمد اصفهانى صوفى در سال 336 ه - ( 947 - 948 م ) متولد شده است . وى حواشى و تعليقاتى بر صحيح بخارى و صحيح مسلم نوشته است و دو تأليف ديگر دربارهء صحابهء پيغمبر و رجال اصفهان دارد . او در محرم سال 403 ه ( ژوئيه و يا اوت 1012 م ) درگذشته است . وى يكى از بزرگترين محدثان عصر خود بوده است .