داده است ، وى در اين باب قول خداى تعالى را كه ميفرمايد : « و هنگامى كه خانهء كعبه را براى مردمان ، محل ثواب و امن گردانيديم » [ 1 ] ذكر كرده و مطلبى بر آن نيفزوده است و وجه مناسبت ميان اين ترجمه و آنچه در باب آمده بر مردم پوشيده شده است . برخى از كسان ميگويند مصنف ، رح ، ترجمه‌هاى احوال را در غلط نويس مينوشته و سپس احاديث را بر حسب آنچه براى او ميسر شده در هر ترجمه ميآورده است و پيش از آنكه مطالب مربوط به ترجمه‌ها را تكميل كند در گذشته است و كتاب وى بهمينسان روايت شده است . و از اصحاب ابن به كار قاضى غرناطه كه در واقعهء طريف بسال 741 شهيد شده و پيوسته صحيح بخارى را تدريس ميكرده است . شنيدم كه وى ميگفته است منظور بخارى از اين ترجمه تفسير آيه بدين مفهوم بوده است كه اين امر مشروع است نه مقدر ، زيرا اشكال از آنجا پيدا شده كه « جعلنا » را به « قدرنا » ( يعنى مقدر كرديم ) تفسير كرده‌اند ، ولى اگر آن را به « شرعنا » ( يعنى مشروع - كرديم ) تفسير كنند آن وقت در تخريب ذو السويقتين خانهء كعبه را پوشيدگى وجود نخواهد داشت . من اين گفتار را از شيخمان ابو البركات بلفيقى شنيدم كه آن را به ابن البكار نسبت ميداد و از بزرگترين شاگردان او بشمار ميرفت ] [ 2 ] و كسى كه صحيح بخارى را شرح كند و كليهء اين نكات را به طور كامل در آن نياورد حق شرح را ادا نخواهد كرد مانند ابن بطال و ابن مهلب و ابن تين و امثال ايشان . و من بسيار از شيوخ كشورمان ، رح ، شنيدم كه ميگفتند شرح كتاب بخارى دينى بر عهدهء امت است و مقصود آنان اين بود كه هيچيك از عالمان امت اسلام بدين ( استوارى ) و اعتبار شرحى چنان كه بايد ننوشته ( و دين خود را ادا نكرده است ) . و اما صحيح مسلم بسيار مورد توجه عالمان مغرب واقع شده و همه بدان روى

--> [ 1 - ) ] وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً لِلنّاسِ وَ أَمْناً 2 : 125 . سورهء بقره ، آيهء 119 . [ 2 - ) ] در چاپهاى مصر و بيروت نيست .