سازد و كارگران بىشمارى گرد آورد ولى نتيجه و سودى بدست او نيامد چه شروع به نقب زدن كردند و سرانجام به فضايى ميان ديوار بيرون و ديگر ديوارهاى پس از آن منتهى شدند و آنجا منتهاى خرابكارى ايشان بود و چنان كه ميگويند آن قسمت تاكنون منفذ آشكاريست . و برخى مىپندارند كه در ميان ديوارها گنجينه‌هايى يافت شده است و خدا داناتر است . همچنين پلهاى معلق كارتاژ كه تا اين روزگار مردم شهر تونس بسنگهاى آن براى ساختمانهاى خويش نيازمندند و صنعتگران سنگهاى آن را ( براى صنايع خود ) نيكو مىدانند و از اين رو ، روزهاى بىشمارى بتخريب آن همت مىگمارند ولى كوچكترين ديوار آن فرو نميريزد مگر پس از رنجبردن فراوان و ناكامى بسيار . و براى خراب كردن آن جمعيت‌هاى مشهور [ 1 ] گرد ميآمدند چنان كه من در روزگار كودكى بسيارى از آنها را ديده‌ام . و خدا بر همه چيز تواناست [ 2 ] . فصل پنجم دربارهء امورى كه مراعات كردن آنها در بنيان نهادن شهرها لازم است و نتايج سوئى كه روى ميدهد در صورتى كه آن امور را در نظر نگيرند بايد دانست كه شهرها جايگاه‌هاى اقامت و قرارگاههايى است كه ملتها آنها را پس از رسيدن بكمال مطلوب توانگرى و تجمل و انگيزه‌هاى آنها برميگزينند و بآرامش و سكونت ( و كوچ نكردن از اين سوى بدان سوى ) ميگرايند و براى قرارگاه خود بساختن منازل متوجه ميشوند . و چون اين شهرها اقامتگاه و پناهگاه بشمار ميروند بايد در آنها دفع

--> [ 1 - ) ] ينى : مشهود . [ 2 - ) ] وَ الله عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ 3 : 29 . سورهء آل عمران ، آيهء 27 . و چاپهاى مصر و بيروت بدينسان پايان مىيابد : « و خدا شما را آفريد و آنچه را ميسازيد » . وَ الله خَلَقَكُمْ وَ ما تَعْمَلُونَ . 37 : 96 سورهء الصافات ، آيهء 93 .