مىكند نازل ميشوند ، در ميان كليهء مذاهب مشترك است ، ولى از لحاظ خصوصيات با تمام مذاهب مباينت دارند ، زيرا احكام مزبور ناسخ كليهء مذاهب و علومى است كه پيش از آنها در ميان مردم متداول بوده است و بنابر اين كليهء مذاهب ديگر متروك است و انديشيدن در آنها ممنوع مىباشد ، زيرا شروع خواندن و نگريستن در كتب آسمانى بجز قرآن را نهى كرده است . پيامبر ، ص ، [ 1 ] ميفرمايد : اهل كتاب را نه بايد تصديق كنيد و نه تكذيب ، بلكه بگوييد ما به آنچه بر پيامبر ما و پيامبران شما نازل شده است ايمان داريم و خداى ما و شما يكى است . و پيامبر ( ص ) هنگامى كه در دست عمر ، رض ، ورقى از كتاب تورات ديد چنان در خشم شد كه آثار آن در چهرهء وى نمودار گرديد و آنگاه گفت : « آيا براى شما كلمهء بيضا نياوردم [ 2 ] ؟ بخداى سوگند كه اگر موسى زنده مىبود هيچ چاره‌اى نداشت جز اينكه از من پيروى كند . » سپس بايد دانست كه اين علوم نقلى شرعى در ميان مسلمانان بيش از حدّ رواج يافته و فهم و ادراك خوانندگان و محققان در آن علوم به مرحله‌اى از كمال منتهى شده كه ما فوق آن متصور نيست و اصطلاحات آنها تهذيب گرديده و فنون هر يك منظم و مرتب شده است و در حسن تنظيم و تأليف و طرز نگارش زيبا بپايه‌اى برتر از آرزو و هدف بلند نائل آمده است . و براى هر فنّى دانشمندانى بوده است كه در آن بآراى ايشان مراجعه ميكنند و هر فنى را اصولى است كه در تعليم از آنها استفاده ميكنند . و مشرق و مغرب هر يك به فنون خاصى از دانشهاى ياد كرده اختصاص يافته است كه مشهور است و ما به زودى در ضمن بر شمردن فنون مزبور آنها را ياد خواهيم كرد . و در اين روزگار بازارهاى دانش در مغرب كساد و بىرونق است ، زيرا عمران در آن سرزمين تزلزل يافته و سند ( دانش و ) [ 3 ] تعليم از آن منقطع شده است چنان كه در فصل گذشته

--> [ 1 - ) ] صلى الله عليه و سلم : ( ا ) و ( ب ) و ( ك ) . صلعم : ( پ ) . [ 2 - ) ] منظور از كلمهء بيضا قرآن است . [ 3 - ) ] ( ك ) و ( ب ) .