ابن خلدون ( مترجم : م . محمد پروين گنابادى )
806
تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى )
به غارها و شكافهاى كوهها پناه مىبرند چنان كه غذاى خود را بدون اصلاح و طبخ ميخورند . ] [ 1 ] سپس بايد دانست آنان كه در مناطق معتدل بسر مىبرند و براى پناهگاه خويش خانه ميسازند گاهى منازل فراوان بنيان مينهند چنان كه خانههاى ايشان در يك سرزمين آنقدر توسعه مييابد كه يك ديگر را نميشناسند و به حال هم آگاهى ندارند و بدين سبب ميترسند كه مبادا شبانه بخانههاى يك ديگر هجوم برند . اين است كه ناچار ميشوند جايگاه اجتماعى خود را از دستبرد حفظ كنند و براى اين منظور در گرداگرد مركز تجمع خويش بارههائى ميسازند كه كليهء خانههاى آنان را احاطه مىكند و يك شهر تشكيل مىيابد . و حاكمان از تجاوز آنان به يكديگر ممانعت ميكنند و گاهى براى نگهبانى خويش از دشمن به جايگاههاى امن و استوار نيازمند مىشوند و كوههاى بلند و دژهاى مستحكم را پناهگاه خويش ميسازند و خود و زير دستانشان را از گزند دشمن نگهميدارند و چنين كسانى پادشاهان و عناصرى مشابه آناناند مانند اميران و سران قبايل . آنگاه بايد دانست كه چگونگى ساختمانها در شهرهاى گوناگون ، متفاوت است و در هر شهرى بر حسب عادات و رسومى كه در ميان مردم آن متداول است و فراخور وضع هواى آن ناحيه و اختلاف ايشان از لحاظ توانگرى و نادارى خانههاى گوناگون ميسازند . همچنين در داخل يك شهر نيز خانهها همه يكسان نيست چنان كه برخى كاخها و دستگاههاى عظيم ميسازند كه داراى فضاى پهناور و اطاقها و غرفههاى متعدد است چه اين گونه كسان به علت داشتن فرزندان و خدمتگزاران و زنان و پيروان بسيار ناچاراند در منازل خود اطاقهاى متعدد داشته باشند . طبقات مزبور ديوارهاى خانههايشان را از سنگ بنيان مىنهند و فواصل ميان سنگها را با آهك بند كشى ميكنند و روى ديوارهاى داخلى را با رنگها و گچ مىآرايند و در اين باره
--> [ 1 - ) ] از « پ » و « ينى » در چاپهاى مصر و بيروت اختلاف بسيار است .