ابن خلدون ( مترجم : م . محمد پروين گنابادى )
786
تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى )
دست از پيشهء خود خواهند كشيد . پوشيدنيها را نيز ميتوان بر همين منوال قياس كرد كه اگر ارزانى كالاهاى مزبور بدرازا كشد پيشه وران آنها بىكار خواهند شد . بنابر اين ارزانى بيش از حد در هر كالا و محصولى سبب مىشود كه پيشه وران و بازرگانان آن كاملا دچار مضيقه شوند و معاش خود را از دست بدهند . همچنين گرانى بيش از اندازه نيز مانند ارزانى بيحد است [ و چه بسا كه بندرت در نتيجهء احتكار كالاها و محصولات مايهء افزايش ثروت و سود فراوان مىشود ] [ 1 ] . ليكن معاش و كسب مردم در اين است كه حد وسط و اعتدال در اين امر وجود داشته باشد و بسرعت نوسانها و گردش بازارها پديد آيد ، و پى بردن بدان مربوط به عادات و رسومى است كه در ميان شهرنشينان و اهل عمران متداول است و تنها ارزانى غلات و حبوبات از ميان همهء مواد و اجناس ستوده است ، زيرا مورد نياز عامهء مردم مىباشد و همهء طبقات مردم از توانگر و فقير و طفيليان كه اكثريت اجتماع را تشكيل ميدهند ناچاراند ارزاق و مواد غذائى خويش را فراهم سازند ، و از اين رو ارزانى آن كمك و همراهى بعموم مردم است و جنبهء قوت و خوراك مردم در اين نوع بخصوص بر جنبهء بازرگانى ترجيح دارد . [ و خدا روزى دهنده و صاحب قوت متين است ] [ 2 ] . فصل سيزدهم [ 3 ] در اينكه كدام يك از اصناف مردم تجارت پيشه مىكنند و كدام صنف شايسته است كه آن را فرو گذارند و از پيشه كردن آن اجتناب ورزند در فصول پيش ياد آور شديم كه تجارت عبارت از بهرهور ساختن مال است بدينسان كه اجناس و كالاهائى را ميخرند و ميكوشند كه آنها را به قيمتى گرانتر
--> [ 1 - ) ] در چاپ بيروت نيست . [ 2 - ) ] إِنَّ الله هُوَ الرَّزّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ 51 : 58 . سورهء الذاريات ، آيهء 58 . اين آيه در چاپهاى مصر و بيروت نيست و پايان فصل در چاپهاى مزبور چنين است : « و خدا سبحانه و تعالى پروردگار عرش عظيم است » . سورهء التوبة ، آيهء 130 . صورت متن با « ينى » مطابق است . [ 3 - ) ] در چاپ ( ك ) فصل دهم است .