ابن خلدون ( مترجم : م . محمد پروين گنابادى )

768

تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى )

به قصد سود بردن انجام يابد و كسى كه دارائى خويش را دفينه مىكند حتما آنها را براى فرزندان يا خويشاوندان خويش يا كسانى كه آنان را بويژه از ميان ديگران برميگزيند پنهان مىكند ، اما كسى كه بطور كلى بخواهد اموالش را از همگان نهان سازد و منحصرا آنها را براى فرسودگى و نابودى يا براى كسانى از آيندگان كه بهيچرو آنان را نميشناسد بيندوزد ، چنين عملى بهيچرو از مقاصد خردمندان بشمار نميآيد . و اينكه گروهى ميگويند ثروتهاى مللى كه پيش از ما ميزيسته‌اند كجا رفته است ؟ و با اينكه معلوم شده است آنها ثروتهاى عظيم و اموال فراوان داشته‌اند آيا نميتوان دريافت كه آن همه ثروت بچه سرنوشتى دچار شده است ؟ در پاسخ اين سؤال بايد دانست كه اموالى از قبيل زر و سيم و گوهرها و كالاها همانا معادن و مكاسبى هستند مانند آهن و مس و ارزير و ديگر اموال و معادن . و همهء اين گونه اموال را عمران و اجتماع بوسيلهء اعمال انسانى پديد ميآورد و مايهء فزونى يا كمى آنها مىشود . و آنچه از اموال مزبور در دسترس مردم موجود است دست بدست از يكى به ديگرى منتقل مىشود و به صورت ارث از گذشتگان براى آيندگان بجاى ميماند و چه بسا كه بر حسب معاوضهء كالاها و اجتماعى كه مورد حاجت آنست از سرزمينى بسرزمين ديگر منتقل مىشود و از دولتى بدولت ديگر ميرسد چنان كه اگر در مثل در مغرب و افريقيه اين نوع ثروت نقصان پذيرد در ممالك اسلاوها و فرنگيان تقليل نمىيابد و اگر در مصر و شام كمياب گردد در هند و چين نقصان نمىپذيرد بلكه اين گونه ثروتها ( سيم و زر و غيره ) بمنزله ابزار و وسيلهء كسب هستند و عمران و اجتماع سبب فزونى يا كمى آنها مىشود . گذشته از اينكه كهنگى و فرسودگى همچنان كه بهمهء موجودات سرايت مىكند باندوخته‌ها و اموالى كه از معدن بدست ميآيند نيز راه مىيابد و مرواريد و گوهر زودتر از ديگر اموال خزينه‌اى فاسد و تباه مىشود . همچنين به زر و سيم و مس و آهن و ارزيز و قلع نيز كهنگى و نابودى راه مييابد