ابن خلدون ( مترجم : م . محمد پروين گنابادى )
769
تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى )
چنان كه اعيان آنها در كمترين مدتى از ميان ميرود . و اما اينكه در مصر امر جويندگان دفينهها و گنجها روى مىدهد بدان سبب است كه در طى دو هزار سال يا بيشتر [ 1 ] در آن كشور قبطيان فرمانروائى داشتهاند و از جملهء عادات و رسوم قبطيان اين بوده است كه مردگان خود را بر حسب مذهب دولتهاى پيشين آن كشور با اموال منقولى كه موجود داشتهاند از قبيل زر و سيم و گوهر و مرواريد به خاك ميسپردهاند . و پس از آنكه دولت قبطيان بسر آمد و ايرانيان بر آن كشور تسلط يافتند بدين منظور قبرها را كندند و از قبور آنان چيزهائى كشف كردند كه وصف ناشدنى است مانند اهرام از قبور پادشاهان و جز آنها . همچنين پس از ايرانيان يونانيان نيز بدين عمل دست يازيدند و از آن روزگار تاكنون مقابر مصريان مورد ظن جويندگان گنج واقع شد و در آنها بسيارى از اوقات دفينههائى مىيابند كه يا از جملهء امواليست كه آنها را با مردگان به خاك سپردهاند و يا از وسايليست كه بوسيلهء آنها مردگان را هنگام دفن تجليل ميكردهاند مانند ظروف و تابوتهاى زرين و سيمين كه آنها را مخصوص مردگان ميساختهاند . اينست كه قبور قبطيان از هزاران سال براى يافتن اين گونه دفينهها مورد ظن واقع شده و به همين سبب مردم آن كشور به علت وجود دفينه و به منظور استخراج آن به جستجوى ( زر و سيم ) كه مطلوب جهانيان ( قديم و جديد است ) ميپردازند حتى مصريان هنگامى كه در اواخر روزگار دولت بر اصناف باج ميگذارند جويندگان گنجها را نيز در نظر ميگيرند و از آنها باج ميگيرند و اين باجها بمنزلهء ماليات ابلهان و هوسبازانى است كه به اين عمل مشغول ميشوند و بايد آن را بپردازند و آزمندانى كه اين ماليات را ميپردازند آن را وسيلهء و دستاويزى براى جستجو و تحقيق اين امر و استخراج آن قرار ميدهند ، ولى آنها از كليهء مساعى خود بجز
--> [ 1 - ) ] در طى هزاران سال يا بيشتر ( چاپهاى مصر و بيروت ) . در « ينى » از ابتداى هزار يا بيشتر و صورت متن از چاپ پاريس است .