ابن خلدون ( مترجم : م . محمد پروين گنابادى )
763
تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى )
اعمال استفاده كنند تا از تعقيب و مجازات حكام در امان باشند . و چه بسا كه برخى از آنان بنوادر يا عجايبى از كارهاى افسونگرى هم آشنائى دارند كه با نيرنگ و زراندودى از آن براى بتصديق واداشتن طرف استفاده ميكنند و بقيهء دعاوى خود را صحيح قلمداد مينمايند ، در صورتى كه آنها از عمليات سحر و افسون به كلى بىخبرند . در نتيجهء اين گونه فريبكارىها بسيارى از كوتهخردان كارگران فراوانى را براى كاوش و كندن زمين به كار ميگمارند و براى نهان داشتن كار خود از انظار از تاريكى شب استفاده ميكنند از بيم آنكه مبادا رقباى آنان آگاه شوند يا كارگزاران دولت بعمليات آنان پى ببرند و هنگامى كه چيزى بدست نميآورند دليل آن را عدم آگاهى از طلسمى ميدانند كه گنجينه بدان مهر شده است و ازينرو خود را گول ميزنند و روى مطامع شكست خورده و ناكامى خود سرپوش ميگذارند . و آنچه اين گونه كسان را بچنين اعمالى واميدارد گذشته از كوته خردى اينست كه آنها از بدست آوردن معاش خود بوسايل و پيشههاى طبيعى مانند بازرگانى و كشاورزى و صنعت عاجزند و ازينرو در كسب معاش خود منحرف ميشوند و در بيراهه و مجراى غير طبيعى گام مىنهند و اين گونه راههاى بيهوده را برميگزينند چه آنها از تلاش در راه پيشهها و حرفهها عاجزند و شيفتهء آنند كه روزى خود را بىرنج و تعب بدست آورند در صورتى كه نميدانند آنها در نتيجهء اين گونه كجرويها خود را در رنجها و شدائدى مىافكنند كه بدرجات از رنج نخستين شديدتر است و گذشته از اين خود را در معرض مجازات و شكنجه قرار ميدهند . و چه بسا كه بيشتر اوقات فزونى عادات و رسوم تجملى و بيرون رفتن آن از حد نهائى كسان را باينگونه اعمال واميدارد ، چه در چنين شرايطى عايداتى كه از راه پيشهها و حرفههاى معمولى بدست ميآيد با مخارج فراوان اين گونه رسوم تجملى برابرى نميكند و هر گاه نتوانند از مجراى طبيعى بهدف خود برسند هيچ راهى نمىيابند جز اينكه آرزو كنند ثروتى عظيم يكباره بىرنج و زحمت بدست آورند