و مجوس نيز هست و از ايشان جزيه مىگيرند و از ديگر مردمان علاوه بر خراج املاك و اعشار و صدقات ، از هر خانه‌اى كه آتش در آن افروخته شود يك درهم مىگيرند . بيشترين غلامان پادشاه ترك و خزرند و پادشاه هر كه از روميان را بخواهد بندهء خويش مىسازد . گويند بزرگترين شهرشان روميه است و در آنجا چهل هزار حمام است و منزل پادشاهان قسطنطنيه است . گويند در آن سوى بلاد روم سرزمينهايى است كه از پادشاه روم فرمان نمىبرند و در تمام مدت تابستان جنگ ميان ايشان درگير است و هنگامى كه زمستان فرا مىرسد برف و يخبندان راههاى ايشان را مىبندد . اما بربر ، ايشان از عمالقه‌اند كه در سرزمين شام و فلسطين منزل داشتند و هنگامى كه يوشع بن نون با ايشان جنگ كرد و عده‌اى از ايشان كشته شدند ، بازماندگانشان به قسمت بالايى مغرب كوچ كردند و ايشان امروز در فاصلهء ميان قصر ابن بايان تا برقه و قيروان ، در ريگزارها و كوهها و سواحل منزل دارند و داراى پلها و ستونها هستند . ايشان مردمانى سخت و چالاك‌اند و مىگويند جالوت - كه داود پيغمبر او را كشت - از ايشان بوده است . در ميان ايشان شرك و اسلام رايج است و اسيرانى كه از آن جوانب و از بلاد كفر ايشان ، گرفته مىشوند دسته‌هايى از سياهان‌اند به نام زغل و زغاوه . اختگان سياهپوست را از آنجا حمل مىكنند . اما حبشيان ، ايشان مردمى سياه‌اند و سرزمينهاشان سوزان است ، دشت و ساحل . آيين ايشان نصرانيت است و خوراكشان عسل و ذرّت . مشرقشان حجاز است و مغربشان دريا و در سرزمين ايشان زرافه را صيد مىكنند . اما بشريه ، ايشان مردمى سياه‌اند ، سرزمينهاشان سوزان است و آبشان از نيل است و آيينشان نصرانيت و ايشان خيمه دارند و از ايشان‌اند البجه . بالاتر از محل ايشان ، جايى است كه به نام عبرات السلاحف خوانده مىشود . گويند در ميان مردم آن سامان ، نكاح و زناشويى نيست و فرزند پدرش را نمىشناسد و آدم‌خوارند و خداى داناتر است . اما زنج ، ايشان مردمى سياه‌اند با بينيهاى پهن و موهاى مجعد ، اندك‌خرد و اندك‌فهم . مشرق ايشان ، مغرب هند است و مغرب ايشان دريا و سرزمينشان زمينى است متخلخل و ريزنده كه هيچ بنايى را برنمىتابد و هيچ گياهى نمىروياند . خوردنى و جامه نزد ايشان مىبرند و طلا و برده و نارگيل از آنجا مىآورند . اما بلاد اسلام ، سپاس و منت خداى را كه گسترده است و دراز دامن ، و كشورهايى است . حجاز : نخستين آنها حجاز است ، سراى پيامبر و جايگاه انگيزش اسلام . مشرق آنجا ، عراق و مغرب آن ، بلاد مصر و شمال آن شام و جنوب آن يمن و حبشه است و