اى ابو جعفر درود خداوند بر تو باد ! / مرگ تو بزرگترين حوادث بود . / هر دو گروه ، پريان و آدميزادگان ، بر تو گريستند . / و بر هيچ مرده‌اى ، پيش از تو ، اين دو نگريسته بودند . داستان ابو مسلم صاحب دعوت مردم در نژاد و شهر او اختلاف دارند ، بيشتر بر اين‌اند كه او ابو مسلم عبد الرحمن بن مسلم است كه در اصبهان زاده شد . و نزد ادريس بن عيسى جدّ ابو دلف پرورش يافت و با فرزندان او به مكتب رفت و به حفظ قرآن و روايت اشعار پرداخت . بعضى گفته‌اند او ابو اسحق ابراهيم بن عثمان است كه مادرش وشيله دختر فلان بوده است . بعضى گفته‌اند كه وى از دهكده‌اى از دهكده‌هاى مرو بوده است و بعضى گفته‌اند كه وى از عرب بوده و بعضى گفته‌اند وى برده بوده است . اما ابو دلامه ، در هجوى كه براى او سروده ، او را به كردها نسبت داده است . در خصوص شمايل و هيئت او گفته‌اند كه وى مردى كوتاه بالا و گندمگون و پاكيزه پوست و شيرين برخورد بود ، با پشت كشيده و بلند و ساقهاى كوتاه ، هرگز خندان و يا در حالت شوخى ديده نشد . پيروزيهاى بزرگ نصيبش مىشد ، ولى هرگز تازه روى نمىنمود و از شكستهاى بزرگ روى در هم نمىكشيد . كمتر بر كسى مىبخشود و سختدل بود ، تازيانه‌اش شمشيرش بود . از همه دست مردمان كشته بود ، از مضر در خراسان آغاز كرد و نابودشان كرد . سپس يمنىها و سپس قبيلهء ربيعه را و سپس قاضيان و سپس قراء و سپس پادشاهان و دهاقين و مرزبانان و نصارى و دماونديان و نهاونديان و يهود ، ششصد هزار تن از كسانى كه شناخته بودند كشت . علاوه بر آنها كه شناخته نبودند و يا آنها كه در شورشها و جنگها كشته شده بودند . هنگامى كه كشته شد هيچ سراى و عقار و برده و كنيزى و يا دينار و درهمى به جاى ننهاد . سه زن داشت و با هر زن در سال بيش از يك بار همبستر نمىشد و مىگفت : « همين بس است كه آدمى در سال يك بار خويشتن را ختنه كند [ 1 ] . » و از غيورترين مردمان بود و

--> [ 1 ] عبارت متن : « يكفى الانسان ان يختن نفسه فى السنة مرة . » ولى ابن خلكان گويد : « و يكفى الانسان ان يجن فى السنة مرة » وفيات الاعيان ، چاپ محمد محيى الدين عبد الحميد ، ج 2 ، ص 326 . و گويا همين عبارت درست است ، يعنى يك بار ديوانه شدن .