معقول و منطقى و همانطور كه خود گفته است ، « دور است از خرافات پير زنان و مجعولات قصّه‌پردازان و بر ساخته‌هاى جعّالان حديث » و مؤلف در مطاوى كتاب هر جا كه به موردى غير منطقى و نامعقول رسيده است سعى كرده است با روش خويش آن را يا از مقولهء معجزات انبيا قلمداد كند يا در صحّت آن ترديد كند . آدام‌متز در الحضارة الاسلامية ، فصلى پرداخته دربارهء علوم دينى و در آنجا سخن را به مسئلهء قصص باستانى عرب و يهود و مسيحيّت كشانيده است و مىگويد در اين موضوع بود كه « علم » با مسئلهء « خوارق عادت » رو به رو شد ، زيرا در اين حكايات مسئلهء معجزات انبياى قبل از پيامبر اسلام مطرح بود . در اين بحث ، آدام‌متز ، مطهّر بن طاهر مقدسى را به عنوان نمونهء كسى كه مىخواهد اين معجزات را توجيه عقلانى كند ، انتخاب كرده است و مىگويد : بعضى از مردمان در پرداختن به اين افسانه‌ها افراط كردند و مطهر بن طاهر دربارهء اين گروه مىگويد : « اينان كسانى هستند كه سخن گفتن از شترى كه پرواز كند نزد ايشان دلپذيرتر است تا سخن از شترى كه راه برود و خوابى كه كسى ديده باشد از نظر ايشان ، بر روايتى كه از پيامبر نقل شود ، رجحان دارد . » [ 1 ] سپس به برخوردهاى مختلفى كه نسبت به خوارق عادات وجود دارد ، مىپردازد و مىگويد : گروهى اين شگفتيها را از بنياد منكر شده‌اند و گروهى آن را به تأويلى منحول باز گرداندند . [ 2 ] محمد بن زكرياى رازى پزشك مشهور ، در حدود سال 300 هجرى كتابى تأليف كرد كه نام آن را مخاريق انبيا نهاد . [ 3 ] مطهر بن طاهر روا نمىدارد كه از مسائل آن كتاب ياد شود ، زيرا « مايهء فساد دلها و از ميان برندهء دين و ويران كنندهء مروّت و مايهء دشمنى با پيامبران است . » [ 4 ] سپس مىافزايد كه بعضى كوشيدند ميان قرآن و عقل توافقى ايجاد كنند ، امّا اين كوشش ايشان بيشتر كوششى مضحك و نااستوار بود ، مانند آنچه پروتستانها در كار تفسير عقلانى انجيل كردند . از نمونه‌هاى توجيهاتى كه مطهر بن طاهر از معاصران يا پيشينيان خويش در اين باره نقل مىكند ، يكى اين است كه گفته‌اند در زمان طوفان نوح ، خداوند به مدت پانزده سال زنان را سترون كرد تا فرزند نزادند و سپس طوفان را خداى فرستاد . بدين گونه هيچ طفل نابالغى ، بىگناه ، در طوفان نوح غرق نگرديد و همه كسانى كه غرق شدند مكلف بودند و عصيان ورزيده بودند . [ 5 ] و نقل مىكند كه بعضى ديگر منكر

--> [ 1 ] همان جا ، ج 1 ، ص 4 . [ 2 ] همان جا ، ج 3 ، ص 17 . [ 3 ] در باب كتاب « مخاريق انبيا » محمد بن زكريا ، و بندهايى كه از آن باقى مانده ، مراجعه شود به من تاريخ الالحاد فى الاسلام ، از دكتر عبد الرحمن بدوى . [ 4 ] البدء ، ج 3 ، ص 110 . [ 5 ] همان جا ، ج 3 ، ص 17 .