مطهر بن طاهر المقدسي ( المنسوب إلى أحمد بن سهل البلخي ) ( مترجم : محمد رضا شفيعى كدكنى )

417

البدء والتاريخ ( آفرينش وتاريخ ) ( فارسى )

هستند و از جملهء ايشان است بهابود ، كه بهابوديه پيروان اويند ، شب ، كه كابليّه پيروان اويند ، و رامان ، كه پيروانش رامانيه‌اند ، و راون ، كه پيروانش راونيه‌اند ، و ناشد ، كه پيروانش ناشديه‌اند . اينها فرقه‌هاى براهمه‌اند كه مسئلهء رسالت را استوار مىدارند و از جملهء ايشان است مهادر ، كه پيروان او مهادريه‌اند با فرقه‌ها و آراى بسيارى كه در جاى خود ياد كرده خواهد شد . اما ثنويّه ، ايشان معتقد به نبوّت ابن ديصان و ابن شاكر و ابن ابى العوجاء و بابك خرمىاند . در عقيدهء ايشان زمين هيچ گاه از پيامبرى تهى نيست . در ميان مسلمانان كسانى هستند كه معتقدند در ميان پريان نيز پيامبران هستند ، چنان كه در ميان آدميان هست . دليل ايشان اين آيه است : « اى گروه پريان و آدميان ! آيا پيامبرانى از شمايان نيامدند كه آيات مرا بر شما بخوانند ؟ » ( 6 : 130 ) و ابن حائط معتقد است كه در هر دسته‌اى از آفريدگان پيامبرانى هستند ، حتى در ميان خرها و پرندگان و سوسكها و دليل او اين آيت است : « هيچ جنبنده‌اى در زمين و يا پرنده‌اى كه با دو بالش پرواز كند نيست مگر آنكه امتهايى است مانند شمايان » ( 6 : 38 ) ، و نيز به دليل گفتهء خداوند كه « هيچ امتى نيست مگر آنكه در ميان ايشان بيم دهنده‌اى بوده است » ( 35 : 22 ) . و ابن حائط معتقد به تناسخ بود . خلاصهء گفتار در مورد پيامبران اين است كه همه از يك چراغ نور مىگيرند و روا نيست كه اين نور در اصل ديانت و يكتاپرستى اختلاف پيدا كند و همچنين است در اخبار ، اگر چه از نظر شاخه‌ها با يك ديگر مختلف باشند و بعضى از شرايع به بعضى ديگر نسخ شده باشد ، چنان كه خداى فرموده است : « آيين نهاد براى شما ، دينى را كه نوح بدان وصيت كرده بود و آنچه را كه ما به تو وحى فرستاديم و هم آنچه ابراهيم و موسى و عيسى را بدان وصيت كرده بوديم كه به پاى دارند آيين را و پراكنده نگردند » ( 42 : 11 ) و هم در اين باره خدا فرموده است : « و بپرس از آنكه فرستاديم پيش از تو پيامبرانى ، آيا هيچ معبودى به جز خداوند قرار داديم » ( 43 : 44 ) . پس اگر از قومى چيزى روايت شود كه مخالف اصل ديانت توحيد باشد ، از قبيل كفران نعمت و شرك به خداوند و روا داشتن ستم و امر به منكر و بازداشت از كارهاى نيك و عدم دعوت از سوى پيامبرى يا رسولى ، اين گروه در ادعاى خويش دروغگويند يا پيامبر ايشان دروغگوى است و پيغمبرنما . چرا كه اين امر مخالف توحيد است و آنها كه خرد را دستورى مىدهند كه از شريعتى پيروى كند و خداى را بدان بپرستد و هم به ضد آن ، ما آن را در كتاب خويش نيافته‌ايم و نه در ميان آنچه كه در دست اهل كتاب هست آن را ديده‌ايم ، چرا كه ممكن است آن هم آيين پيامبرى باشد ، زيرا شرايع همه انبيا و اخبار ايشان براى ما بيان نشده و از نام همه آنها