فصلى كه در باب آغاز و انجام جهان پرداخته مىگويد : « اينك اين بخشى است از كتاب البدء ابو زيد بلخى » و عين عبارات كتاب البدء و التاريخ را نقل مىكند و در آغاز هر بند نيز عبارت : « قال البلخى رحمه الله » را نيز تكرار مىكند و نشان مىدهد كه مؤلف ، خود ، چنين نسبتى را پذيرفته بوده است و از خطاى كاتب نيست . امّا با تصريحى كه مؤلف كتاب البدء و التاريخ ، در مقدمهء خويش دارد و مىگويد : « تا اكنون كه سال بر سيصد و پنجاه و پنج است » جاى ترديدى باقى نمىماند كه كتاب نمىتواند تأليف ابو زيد بلخى متوفى به سال 322 باشد ، به ويژه كه در فهرست تأليفات ابو زيد بلخى ، كه نديم صاحب الفهرست [ 1 ] در قرن چهارم ثبت كرده است ، نامى از چنين كتابى نيامده است . گويا علّت اين انتساب ، كه قديمترين مورد از قرن هشتم و از كتاب خريدة العجائب ابن الوردى آغاز مىشود ، نسخه‌اى است از اين كتاب كه در كتابخانهء صدر اعظم داماد ابراهيم پاشا موجود است و در 662 به خطّ خليل بن الحسين الكردى الولاشجردى كتابت شده است . در آن نسخه اين كتاب به ابو زيد بلخى نسبت داده شده است و همان است كه اساس طبع پاريس كتاب توسط كلمان هوار بوده است . از طريق همان نسخه ، اين انتساب به كتاب كشف الظنون و خريدة العجائب راه يافته است . در باب اينكه چرا در نسخهء مورخ 622 نام ابو زيد بلخى به عنوان مؤلف كتاب آمده است ، نگارندهء اين سطور حدسى دارد كه يادآورى آن بىسودى نمىتواند باشد . تصور نگارنده بر اين است كه چون يكى از تأليفات ابو زيد بلخى به نام كتاب البدء و المآل بوده است [ 2 ] ، كاتب يا شخص ديگرى ميان كتاب البدء و المآل با كتاب البدء و التاريخ خلط كرده است و شايد هم به صورت اختصارى « كتاب البدء » را ملاك قرار داده‌اند . كلمان هوار ، پس از نشر مجلّدات اول و دوم ، يادآور شد كه به هنگام مطالعهء كتاب غرر اخبار ملوك الفرس ثعالبى كه زوتنبرگ آن را نشر داده بود [ 3 ] متوجه شده است كه اين كتاب تأليف ابو زيد بلخى نيست بلكه از تأليفات مطهر بن طاهر مقدسى است .

--> [ 1 ] الفهرست ، چاپ تجدد ، ص 153 . [ 2 ] در فهرستى كه نديم در الفهرست ، ص 153 ، و ياقوت در ارشاد الاريب ( معجم الادباء ) ، ج 3 ، ص 65 ، از تأليفات ابو زيد بلخى آورده‌اند كتاب البدء و المآل وجود ندارد ، امّا در كتاب سلّم الوصول ( ج 1 ، ص 86 ، نسخهء خطى ) ضمن ترجمهء ابو زيد بلخى ، اين كتاب را به نام او نقل كرده است . سلّم الوصول يكى از تأليفات حاج خليفه صاحب كشف الظنون است و نام كامل آن « سلّم الوصول الى طبقات الفحول » است ، بنا به روايت اسماعيل پاشا بغدادى ، در ايضاح المكنون ، ج 2 ، ص 24 . سرچشمهء اطلاع ما در باب سلّم الوصول ، حاشيهء مصحّح كتاب معجم الادباء ( ج 3 ، ص 65 ) است . [ 3 ] تاريخ غرر السير ، المعروف بكتاب غرر اخبار ملوك الفرس و سيرهم ، لابى منصور الثعالبى ، پاريس 1900 ، ص 501 .