است ، و هرگز فرشته‌اى از آسمان فرود نمىآيد مگر اينكه همراه او يكى از روحها نيز هست . و ثورى از مسلم از مجاهد روايت كرده است كه روح را خوردن و نوشيدن است و دست و پاى و سر دارند ولى فرشته نيستند . و روايت شده است كه ارواح پاسدار فرشتگان‌اند . و ثورى از اسماعيل بن ابى خالد از ابو صالح روايت كرده است كه گفت : ارواح به آدميان شبيه‌اند ولى آدمى نيستند . و ثورى از ايوب از ابو قلامه روايت كرده است كه پيامبر ( ص ) گفت : چون روح از بدن بيرون رود ، چشم او را تعقيب مىكند آيا نمىبينيد كه چشمش چگونه راه مىكشد . و در حديث صفوان بن سليم از پيامبر ( ص ) روايت شده است كه گفت : ارواح مؤمنين را جاى در حجره‌اى از حجره‌هاى بهشت است و از طعام و شراب آنجا مىخورند و مىنوشند و از جامه‌هاى آنجا مىپوشند و مىگويند : « پروردگارا ! آنچه را به ما وعده كرده‌اى به ما ده و ياران ما را به ما برسان . » و ارواح كافران در حجره‌اى از حجره‌هاى دوزخ‌اند و از طعام و شراب آنجا مىخورند و مىنوشند و از جامه‌هاى آنجا مىپوشند و مىگويند : « پروردگارا ! آنچه را به ما وعده كرده‌اى مده و ياران ما را به ما مرسان . » و اعمش از عبد الله بن مره از مسروق از عبد الله روايت كرده است كه در اين آيت : « و مپنداريد آنها را كه بكشتند در راه خداى كه ايشان مردگان‌اند بلكه ايشان زندگان‌اند نزد خداى ايشان روزى مىدهند ايشان را . شادان باشند بدانچه داده باشد خداى ايشان را از افزونى او . و شادى مىكنند و مژدگان مىپذيرند بدان كسهايى كه هنوز نرسيده باشند بديشان از پس ايشان كه بيم نبود بر ايشان و نه ايشان اندوهگن شوند » ( 3 : 169 ) گفت : ارواح شهيدان در پرنده‌اى است در بهشت كه به هر كجا خواهد پر مىگشايد . و در قنديلهاى آويخته از عرش مأوى مىگزيند . گفت : و پروردگار تو ناگهان بر ايشان ظاهر شود و جويا كه آيا بيش از اين مىخواهيد تا بر اين بيفزايم و آنان گويند : پروردگارا افزونتر از اين چه بخواهيم كه ما در بهشتيم و هر كجا خواهيم رويم . پس بار ديگر ، ناگهان بر ايشان ظاهر شود و همان سخن را گويد و آنان گويند : آيا روح ما را به پيكرهاى ما باز مىگردانى تا بار ديگر در راه تو كشته شويم ؟ و در حديث جابر آمده است كه پيامبر ( ص ) در سراى براء بن معرور ، ياد كرد كه ارواح گوشت و خرما مىخورند تا آنگاه كه از طعام دست باز داشتند ، پس گفت : ارواح مؤمنان پرندگانى سبز است و گفت در پرندگانى سبز در حجره‌اى از حجره‌هاى بهشت مىخورند و مىنوشند و با يك ديگر آشنايى دارند همان گونه كه در دنيا . و ارواحى نيز هست كه در حجره‌هايى از دوزخ است . و آنگاه داستانى دراز در اين باره ياد كرد . و كعب بن مالك روايت كرد كه پيامبر خدا گفت : همانا ارواح مؤمنان در پرندگانى سبز است كه از درختان بهشت آويخته . و مالك بن انس از ابن شهاب از عبد الرحمن بن كعب بن مالك روايت كرده است كه پيامبر گفت : « نفس