بيرون آورد و از براى ايشان فهم و عقل و زبان نهاد تا سخن بگويند . پس گفت : « نه منم خداى شما ؟ گفتند : آرى ، هستى . گواهى داديم . » پس ايشان را بر خودشان گواه گرفت و فرشتگان را گواه گرفت بر ايشان . و آنگاه آن فرزندان را دوباره به پشت وى باز گرداند . و اينان اختلاف كرده‌اند كه در كجا اين فرزندان را از پشت وى فرا گرفت با آنان كه تا رستاخيز زاده خواهند شد ؟ كلبى بر آن است كه در ميان مكه و طائف بود كه خداى تعالى پشت آدم را مسح كرد . و اين سخنانى است كه من به ياد كرد پاره‌اى از آنها بسنده مىكنم ، زيرا كه حقّ مطلب را در كتاب المعانى گزارده‌ام . در ياد كرد اختلاف مردمان دربارهء آدم و فرزندانش بدان كه آنها كه منكر حدوث جهان‌اند و معلول و علّت ، هر دو را ، قديم مىدانند ، سخنى دربارهء آغاز آفرينش نگفته‌اند ، بلكه اينان برآنند كه استحاله‌اى است در پى استحاله‌اى تا بىنهايت . اما ايرانيان ، آنان پيدايش نسل را از نرى بدون ماده ، سخت ناپذيرفتنى يافته‌اند . پس ، نرى و ماده‌اى را در آغاز آفرينش نهاده‌اند به نام ميشى و ميشانه . و از بعضى از اهل هند حكايت شده است كه برآنند آدم از نزد ايشان ، گريزان ، به در آمد و در ناحيهء شمال ، زك و زاى كرد و بعضى از قدما او را زاوش خوانده‌اند . و از على بن عبد الله القسرى در كتاب القرانات حكايت شده است از بوداسف فيلسوف - كه از اهل بابل كهن بوده است و دانا به دورها و كورها و استخراج ساليان جهان كه عبارت است از سيصد و شصت هزار سال - كه او گفت : در نيمى از اين ساليان ، طوفان خواهد بود و او آنان را از آن برحذر داشت و حكايت كرده است كه هرمس اول - و او همان اخنوخ ، يعنى ادريس پيامبر است - به روزگارى دراز قبل از آدم بوده است . و در صعيد اعلى - كه پيوست به بلاد سودان تا اسكندريه است - بوده است و كار مردم به دو حوالت يافته است و او ايشان را از غرق نجات داده است . چنين كسى را اعتقاد بر آن است كه بوداسف پيش از هرمس بوده است و هرمس ، به روزگارى دراز ، قبل از آدم . و كسانى كه به چند آدم قايل‌اند ، اين چنين عقيده‌اى دارند . ايرانيان برآنند كه ميشى و ميشانه از دور كيومرث‌اند . پس كيومرث پيشتر از ايشان بوده است . بر روى هم ، اينها ، و آنچه مسلمانان در اين باره نقل كرده‌اند ، خبرهايى است و درست‌ترين خبرها آن است كه از جانب امينى صادق باشد و هيچ چيز صادقتر از كتاب خداى و امين‌تر از رسول ( ص ) او نيست . پس ، در نظر عقل ، محدثات را ، بناگزير ، آغازى