نفس مىزند . » آنچه شايسته است كه بدان اعتقاد داشته باشيم اين است كه اگر جهان نياز به مكانى مىداشت ، بايد كه آن مكان نيز به مكان ديگر نياز داشته باشد . پس اگر روا باشد كه خداى تعالى مكان را در لا مكان بيافريند ، پس چه جاى شگفتى اگر زمين را در لامكان بيافريند . اگر آن فضا و خلئى كه زمين در آن قرار دارد ، چيزى باشد ، بايد كه آن چيز نيز مخلوق باشد از طريق دلالت اثرى كه خلق بر آنچه جز خالق سبحانه است دارد و پيش از اين ما به ياد كرد اينها پرداخته‌ايم . در ياد كرد سخن خداى تعالى « اوست كه بيافريد هفت آسمان و هفت زمين در شش روز » ( 57 : 4 ) از ابن عباس روايت شده است كه گفت : در شش روز ، به اندازهء روزهاى آخرت كه هر روز آن هزار سال از روزهاى اين جهانى است . و از حسن روايت شده است كه گفت : در شش روز ، از روزهاى اين جهانى . و اگر خداى خواسته باشد در ساعتى و اگر بخواهد سريعتر از چشم برهم زدنى . و ليكن او خواست تا قدرت خويش را بر خلقش ظاهر كند و آيات حكمتش را بر فرشتگان بنمايد تا ظهور آثار صفات خداى را ، يكى پس از ديگرى ، مشاهده كنند . گفته‌اند كه مدت عمر دنيا شش روز است و به همين دليل هم در شش روز آفريده شده است و گروهى از يهود روايت كرده‌اند كه جهان در هر شش هزار سال به پايان مىرسد و باز در هفتمين از نو باز گردانده مىشود . ابن اسحق گويد كه اهل تورات برآنند كه آغاز آفرينش روز يكشنبه بود و روز شنبه از آن فراغت حاصل شد ، پس آن را عيدى گردانيد از براى بندگان خويش و آن را تعظيم كرد و تشريف بخشيد و مكرم داشت . و اهل انجيل برآنند كه آغاز آفرينش روز دوشنبه است و در روز يك شنبه از آن فراغت حاصل شد . و مسلمانان برآنند كه آغاز آفرينش روز شنبه است و روز جمعه از آن فراغت حاصل شده است و از آن روى آن را جمعه ناميده‌اند كه در اين روز همهء آفرينش جمع آمده‌اند . و بسيارى از مسلمانان منكر اين روايت‌اند و مىگويند آغاز آفرينش روز يكشنبه است . امّا مجوس ، اينان روز دوشنبه را بزرگ مىشمارند و برآنند كه خداى تعالى جهان را در سيصد و شصت روز بيافريد . و از بعضى دانشمندان شنيدم كه معتقد بود روزى نيست كه از براى قومى ، عيد نباشد و خداى داناتر است . خداى تعالى گويد : « اى شما كافر مىشويد بدان كه بيافريد اين زمين را در دو روز و مىگوييد او را همتايان اوست خداوند جهان و جهانيان . » ( 41 : 9 ) گويند روز يكشنبه و دوشنبه منظور است . « و كرد در اين زمين كوههاى بيخاور و استوار از زبر اين زمين و بركت كرد در آن كوهها و اندازه كرد در اين زمين قوتهاى آن در چهار روز يكسان است مر پرسندگان را » ( 41 : 10 ) تا آنجا كه گويد : « تمام بيافريد آن هفت آسمان را در دو روز » ( 41 : 12 ) يعنى پنجشنبه و