كه خوشخوىتر است برگزيند . و از ضمرة بن حبيب پرسيده شد كه آيا پريان ( جن ) به بهشت وارد مىشوند ، گفت : آرى ، و استدلال كرد به آيهء « بديشان نرسيده بود هيچ آدمى پيش از ايشان و نه هيچ پرى . » ( 55 : 56 ) پس از براى آدميان همسرانى از انس و از براى پريان همسرانى از پريان خواهد بود . از ابو العاليه دربارهء اوقات بهشت پرسيدند گفت : همانند وقت طلوع فجر تا طلوع خورشيد است ، در آنجا نه خورشيد است و نه ماه و نه شب و نه روز . و آنان در روشناييى جاودانه‌اند و مقادير شب و روز را به كشيدن پرده‌ها و گشودن درها مىشناسند . و از حسن در باب حور العين پرسيدند گفت : همين پير همسران شمايند با چشمهاى آبريز و ژفكى و آنگاه اين آيت برخواند كه « ما بيافريده باشيم ايشان را از نوآفريدنى ، قرار داده باشيم ايشان را دوشيزگانى » ( 56 : 36 ) تا پايان آيه . و گفت : داده خواهند شد همسرانى جز همسران خويش از حور العين . و در حديث ابن المبارك از رشيد بن سعد از ابن انعم آمده است كه هر كس از زنان اهل دنيا كه به بهشت درآيد بر حور العين فضيلت دارد به خاطر عملى كه در دنيا داشته است . و ما اين اخبار را از بهر شهرت آنها در نزد عوام امّت و بىنيازيشان از اسانيد ، آورديم . و در باب سخن خداى عز و جل « و در آن بهشتها بود هر آنچه آرزو كند تن‌ها را و خوش آيد چشمها را . » ( 43 : 71 ) پرسيده شد كه اگر خواستار چيزى شوند كه خرد آن را زشت مىشمارد از قبيل قتل و غصب و بيداد و ازدواج با خواهران و دختران ؟ مسلمانان در جواب گفتند : اينها ، و آنچه بدينها ماند ، چيزهايى است كه در بهشت خواستار آن نشوند ، چرا كه در بهشت از اين گونه چيزها وجود ندارد ، همان گونه كه خواستار مرگ و بيمارى و خوارى و فاقه نمىشوند ، زيرا در آنجا ، اين چيزها ، وجود ندارد . و طبايع ايشان از شوق به چيزهايى كه خرد زشت مىشمارد ، باز داشته مىشود و آن را فراموش مىكنند . بدان ، خدايت هدايت كناد ، كه آنچه در وصف بهشت آمده است از زر و سيم و گوهرها و بوى خوش و طعام و ديگر چيزهايى كه وصف شده است همه ، در معنى حقيقى كلمات مادى [ 1 ] است همان گونه كه گوهرهاى زمين و ميوه‌هاى آن ، به گفتهء خداى عز و جل : « به درستى كه آن سراى واپسين است سراى زندگانى جاويدان اگر هستند كه بدانند . » ( 29 : 64 ) و از ابن عباس ( رض ) روايت شده است از اسامة بن زيد از پيامبر ( ص ) كه از بهشت پرسيدند ، گفت : نورى است كه مىدرخشد . و حسن بن هشام عبسى از وكيع از اعمش از ابن عباس ( رض ) روايت كرد كه گفت : در بهشت چيزى از آنچه در دنيا هست ، نيست ، مگر نامهايى .

--> [ 1 ] متن : « و اعلم ان كل ما وصف به . . . كلها على الحقيقه فى الاسماء الكثيفة . »