مطهر بن طاهر المقدسي ( المنسوب إلى أحمد بن سهل البلخي ) ( مترجم : محمد رضا شفيعى كدكنى )
209
البدء والتاريخ ( آفرينش وتاريخ ) ( فارسى )
در ياد كرد آغاز آفرينش مؤلف گويد : اهل توحيد را در معناى ايجاد خلق اختلاف است ، زيرا خداى تعالى خلق را نه از بهر جلب منفعتى آفريد و نه از بهر دفع مضرّتى . و هر كس كارى را نه از بهر جلب منفعت يا دفع مضرّت انجام دهد سفيه است و حكيم نيست . مسلمانان در اين باب گويند : اين سخن آنجا درست است كه فاعل را نفع و ضررى قابل تصور باشد ، امّا اگر فاعل بىنياز از جلب منفعت و دفع مضرت باشد ، در آن صورت نه سفيه است و نه ياوه كار . و از سوى ديگر ، براهينى وجود دارد بر اينكه بارى تعالى حكيم است و غير سفيه و كار بيهوده از حكيم محال است ، پس آفرينش وى بيرون از حكمتى نيست ، اگر چند ، وجه آن بر ما پوشيده باشد ، چرا كه مىدانيم حكيم ، هيچ كارى ، جز از سر حكمت انجام نمىدهد . و مردمان را در باب حكمت آفرينش اختلاف نظر بسيار است . اگر چه به هيچ كدام از آنها نمىتوان اطمينان و قطع حاصل كرد ، زيرا بخش عظيمى از دانش آن بر ايشان پوشيده است . گروهى گفتهاند خداى تعالى خلق را از بهر آن آفريد تا جود و رحمتى كرده باشد ، زيرا جود صاحب جود آنگاه ظاهر مىشود كه بر كسى جود كند و نيز قدرت صاحب قدرت آنگاه ظاهر مىشود كه آن را در جايى به كار ببرد و گروهى گفتهاند خلق را آفريد تا از ايشان و بديشان سودى برساند و مقصود آنان از اين سخن اين است كه تا آفريدگان