برهانى و حجّتهاى ناگزير و اضطرارى است و سخن در پاسخ كسى كه مىگويد خدا چيست و كيست و چگونه است و سخن دربارهء آفريدگار يكتا كه جز او نيست و سخن دربارهء ابطال تشبيه . فصل سوم دربارهء صفات آفريدگار و نامهاى اوست و شامل سخن دربارهء صفات و سخن دربارهء نامها و آنچه رواست كه بدان نام خوانده شود و آنچه روا نيست و اختلاف مردم در اين باره . فصل چهارم دربارهء اثبات پيامبرى و وجوب نبوّت است و شامل بحث دربارهء اختلاف مردمان در اين زمينه و بحث در ايجاب آن از رهگذر دلايل عقلى و سخن دربارهء چگونگى وحى و پيامبرى است ، هم بر آن گونه كه در خبرها آمده است . فصل پنجم در ياد كرد آغاز آفرينش است و شامل بحث در ايجاب حدوث خلق و ايجاب آغاز آن با دلايل و حجتها و سخن پيشينگان [ 1 ] در ايجاب آفرينش و آغاز آن و ياد كرد آنچه اهل اسلام از ايشان حكايت كرده‌اند و ياد كرد گفتار ثنويه و حرّانيان و مجوس و ياد كرد گفتارهاى اهل كتاب در اين باره و ياد كرد سخن اهل اسلام در اين مبادى و ياد كرد درست‌ترين مذاهب و ياد كرد آنچه در جهان برين از روحانيات ، آفريده شده و نخستين چيزى كه در جهان فرودين از جسمانيات آفريده شده ، و پرسش پرسنده از اينكه آفرينش از چيست و در چيست و چگونه است و كى است و چرا آفريده شده ؟ فصل ششم در يادكرد لوح و قلم و عرش و كرسى و حاملان عرش و فرشتگان و صفات هر كدام و اختلاف مردم در اين باره و سخن در اينكه آيا فرشتگان مجبورند يا مكلّف و اينكه ايشان افضل‌اند يا صالحان امت . و سخن دربارهء آنچه در مورد حجابها آمده و آنچه دربارهء سدرة المنتهى آمده و ياد كرد بهشت و دوزخ و ياد كرد صفت دوزخ و ياد كرد اختلاف مردم دربارهء بهشت و دوزخ و ياد كرد صفت مردمان دوزخى و ياد كرد اختلاف مردم دربارهء بقاى بهشت و دوزخ و فناى آنها و ياد كرد اختلاف مردم در اين فصل و ياد كرد صراط و ميزان و حوض و صور و اعراف و جز آن . فصل هفتم دربارهء آفرينش آسمان و زمين كه آن شامل وصف آسمانهاست و وصف فلك و آنچه در آن سوى فلك است و آنچه در افلاك هست ، هم بر آن گونه كه در خبر آمده است و نيز وصف كواكب و نجوم و وصف صورت خورشيد و ماه و نجوم و آنچه ميان آنهاست و ياد كرد اختلاف مردم دربارهء جرمها و شكلهاى آنها و ياد كرد برآمدن آفتاب و ماه و فرو شدن آنها و گرفتن آن دو و فروپاشى ستارگان و جز آن از قبيل آنچه در آسمان

--> [ 1 ] برابر قدما و منظور قدماى يونانى است .