5 ) تفسير اسكندر افروديسى بر ارسطاطاليس [ 1 ] ، 6 ) كتاب التفسير ايّوب رهاوى كه احتمالا تفسير يكى از كتابهاى ارسطو است زيرا اين ايوب رهاوى يكى از قدماى مترجمين دورهء آغازى ترجمه در تمدن ايران و اسلام است و مىگويد : « و زعم ايّوب الرهاوى فى « كتاب التفسير » انّ المبادى هى العناصر المفردة » [ 2 ] و چون از ايوب رهاوى كتاب مستقلى ياد نشده است ، احتمالا بايد تفسير يكى از آثار ارسطو منظور باشد . [ 3 ] ت - المجسطى . يكى از منابع مؤلف ما كتاب المجسطى است كه اطلاعات نجومى خود را گاه از آن كتاب نقل مىكند [ 4 ] و قابل يادآورى است كه اطلاعات نجومى مؤلف در حدّ بسيار زيادى است و در اين باره خود ، گويا ، داراى تأليفاتى بوده است چنان كه جاى ديگر بدان اشارت كرده‌ايم . [ 5 ] 3 ) متون عبرى : مؤلف چندين مورد تصريح به عبرى دانى و سريانى دانى خويش دارد و چنان كه جاى ديگر بحث كرده‌ايم ، مواردى از متن عبرى تورات را با خط عبرى نقل كرده و به آوانويسى و ترجمهء آن پرداخته است . بنابر اين در مجموعهء منابع او مىتوان بخشى به عنوان اسناد سامى يا عبرانى و سريانى ياد كرد امّا غالبا خود مىگويد : در ترجمهء تورات چنين آمده است ، يا در ترجمه‌اى كه از تورات امروز در دست ماست چنين است ، ولى احاطهء مؤلف بر شرايع يهود بسيار چشم‌گير است و از كتابى به همين نام ، بهره برده است كه ما در باب آن سخن مىگوييم : شرايع اليهود : در فصلى كه ويژهء پيدايش جهان و آراى ملل در باب آغاز خلقت است ، از اين كتاب مطالبى نقل مىكند ولى نمىگويد كه به چه زبانى است و تأليف كيست . احتمال آن هست كه اين همان « كتاب الشرائع » سعيد يا سعدياى فيومى باشد كه از افاضل يهود بوده و قريب به زمان مؤلف مىزيسته است . [ 6 ]

--> [ 1 ] همان جا ، ج 1 ، ص 24 . [ 2 ] همان جا ، ج 1 ، ص 140 . [ 3 ] الفهرست ، ص 305 . [ 4 ] البدء ، ج 2 ، ص 8 . [ 5 ] مراجعه شود به بخش اول همين مقدمه ، در بحث از تأليفات او . [ 6 ] الفهرست ، ص 25 .