4 ) منابع عربى : الف - ابن اسحاق ( 85 - 150 ) : از ابن اسحاق از كتاب المبتدأ [ 1 ] او نقل مىكند و مىگويد كه اين كتاب نخستين كتابى است كه در اين باره تأليف شده است . همچنين از كتاب المغازى واقدى نيز نقل مىكند . [ 2 ] ب - ابن انبارى ( متوفى 328 ) : از تأليفات ابن انبارى ( ابو بكر محمد بن القاسم ) مؤلف ما از « كتاب الزاهر » او مطالبى نقل كرده است و اين همان كتابى است كه نديم در الفهرست [ 3 ] از آن ياد مىكند . پ - على بن جهم ( متوفى 249 ) : در باب آغاز خلقت از منظومهء او مطالبى را نقل مىكند . [ 4 ] ت - خورزاذ يا ابن خرداذ : يكى از منابعى ما مؤلف ما چندين بار از آن نقل مىكند و نويسندهء آن يك نفر ايرانى به نام خورزاذ يا ابن خرداذ است كتابى است به همين نام « تاريخ خورزاذ » كه هوار آن را يك جا به صورت « ابن خرداذ [ به ] » درآورده است [ 5 ] ولى دليلى وجود ندارد كه اين مؤلف همان ابن خرداذبه باشد . مؤلف ما مطالبى در زمينهء تاريخ باستان و تاريخ عصر اسلامى از اين شخص نقل مىكند و نشان مىدهد كه كتاب او كتابى جامع و مفصل بوده مشتمل بر تاريخ از آغاز جهان تا عصر مؤلف آن ، زيرا از تاريخ عباسيان نيز چيزهايى از آن نقل مىكند ، به عنوان « وفى تاريخ ابن خرداذ » [ 6 ] يا « و فى كتاب تاريخ خرزاذ » [ 7 ] يا « و رأيت فى تاريخ خورزاذ » [ 8 ] . مطلب اول دربارهء سنّ ابو العباس سفاح خليفهء عباسى است و مطلب دوم دربارهء فاصلهء زمانى ميان روزگار آدم تا طوفان نوح و از روزگار نوح تا ابراهيم و مطلب سوم دربارهء سفيان ثورى است كه به عنوان مزدور شرطه از پيكر به دار آويختهء زيد بن على بن الحسين ( ع ) نگهبانى مىكرد . ث - ابن دريد : يكى از منابع مؤلف مقصورهء معروف ابن دريد است كه از او به عنوان الدريدى

--> [ 1 ] البدء ، ج 2 ، ص 38 و 84 و ج 1 ، ص 149 كه در آنجا مىگويد : « نخستين كتابى كه در باب بدء الخلق ( آغاز آفرينش ) تأليف شده است ، تأليف محمد بن اسحاق است » . [ 2 ] همان جا ، ج 2 ، ص 84 . [ 3 ] الفهرست ، ص 82 . [ 4 ] البدء ، ج 2 ، ص 85 . [ 5 ] همان جا ، ج 2 ، ص 152 . [ 6 ] همان جا ، ج 6 ، ص 89 . [ 7 ] همان جا ، ج 6 ، ص 151 . [ 8 ] همان جا ، ج 6 ، ص 51 .