مطهر بن طاهر المقدسي ( المنسوب إلى أحمد بن سهل البلخي ) ( مترجم : محمد رضا شفيعى كدكنى )

103

البدء والتاريخ ( آفرينش وتاريخ ) ( فارسى )

العجم انّ ابراهيم ولد سنة ثلاثين من ملك افريدون بعد ما قال بعضهم انّه هو ابراهيم . » يعنى : در بعضى از كتب سير ايرانيان چنين خواندم كه ابراهيم پيامبر به سال سىام از پادشاهى افريدون زاده شد ، و بعضى از ايشان ، او را ابراهيم دانسته‌اند . [ 1 ] و در جاى ديگر مىگويد : « و تدلّ تواريخ الفرس انّ الملك فى زمن نوح كان جمشاذ اخو طهمورث او طهمورث نفسه » يعنى : و تواريخ ايرانيان دلالت بر آن دارد كه پادشاه به روزگار نوح جمشاذ ، برادر طهمورث بوده است يا طهمورث خود پادشاه بوده است . [ 2 ] احتمالا اين همان سير العجمى است كه ابن قتيبهء دينورى نيز در كتاب عيون الاخبار خود از آن نقل مىكند . [ 3 ] ب - خداى نامه . يكى ديگر از منابع ايرانى مؤلف خداى نامه است . « و فى كتاب خذاىنامه انّ يزدجرد انتهى الى طاحونة بقرية زرق ( اصل : درق ) من قرى مرو . » يعنى : و در كتاب خداى نامه چنين آمده است كه يزدگرد به آسيايى رسيد در قريهء زرق ، از قراى مرو . [ 4 ] پ - شاهنامهء مسعودى مروزى . يكى از منابع مؤلف كه در آغاز و پايان فصل مربوط به تاريخ ايران بدان اشارات دارد و شعرهايى به فارسى از آن نقل مىكند شاهنامهء مسعودى مروزى است كه در مورد كيومرث مىگويد : « و كان ملكه ثلاثين سنة و قد قال المسعودى فى قصيدته المحبّرة بالفارسية : نخستين كيومرث امذ بشاهى * گرفتش بكيتى درون بيش كاهى چو سى سالى بكيتى باذشا بود * كى فرمانش بهر جايى روا بود و انّما ذكرت هذه الابيات لأنّى رأيت الفرس يعظّمون هذه الابيات و القصيدة و يصوّرونها و يرونها كتاريخ لهم . [ 5 ] » يعنى : و پادشاهى او سى سال بود و مسعودى در قصيدهء [ 6 ] شيواى فارسى خويش گفته است : نخستين كيومرث آمد بشاهى . . . و من از آن روى به ياد كرد اين ابيات پرداختم كه ديدم ايرانيان آن ابيات و آن شعر را بزرگ مىشمارند و مصوّر مىدارند . . . و در پايان همين فصل ديگر بار مىگويد : « و يقول المسعودى فى آخر قصيدته بالفارسيّة :

--> [ 1 ] البدء ، ج 3 ، ص 144 . [ 2 ] همان جا ، ج 3 ، ص 24 . [ 3 ] عيون الاخبار ، چاپ قاهره ، ج 1 ، ص 117 و 178 . [ 4 ] البدء ، ج 5 ، ص 197 . [ 5 ] همان جا ، ج 3 ، ص 138 . [ 6 ] قصيده را در عربى به معنى مطلق شعر به كار مىبرند .