ابن قتيبة الدينوري ( مترجم : ناصر طباطبايى )

88

الإمامة والسياسة ( امامت وسياست ، تاريخ خلفاء ) ( فارسى ) ( چاپ ققنوس )

عبد الله گفت : اگر سخنان شما درست باشد فقط يك فضل و برترى را از دست داده‌ام ولى اگر سخنان شما باطل باشد ، از كار زشت و بدى نجات يافته‌ام . بدانيد خانهء عايشه براى او بهتر از هودج است و مدينه براى شما بهتر از بصره و خوارى و زبونى براى شما بهتر از شمشير است . هرگز كسى با على نمىجنگد مگر اين كه على برتر از اوست . اما در مورد شورا ، به خدا سوگند ، اين كار بهترين كارهاست زيرا شورا على را بر ديگران مقدم داشت ، و كسى نمىتواند حكم شورا را پس زند مگر كسى كه در آن حضور داشته است . طلحه و زبير با شنيدن سخنان عبد الله از وى نا اميد شدند . مروان گفت : براى كمك گرفتن به حفصه رو آوريد . طلحه و زبير نزد حفصه آمدند . حفصه به آنان گفت : اگر از من پيروى كنيد ، من نيز از عايشه پيروى مىكنم . طلحه و زبير با شنيدن اين پاسخ وى را ترك كردند و رو به سوى بصره آوردند . عبد الله بن خلف نزد طلحه و زبير آمد و گفت : هيچ يك از مردم حجاز نيست كه دربارهء عثمان سخنى گفته باشد و مردم عراق از آن آگاه نباشند ، شما هم عثمان را فريب داديد و هم عده‌اى را دور او گرد آورديد . به طورى كه اين سخن را نمىتوانيد منكر شويد . در اين مورد نيز عذر و بهانه به شما سودى نمىرساند . بهترين مردمان كسانى هستند كه شما را از كشته شدن دور كنند و همواره شما را خوار و زبون نگه دارند . مردم در بيعتى عمومى با على بيعت كردند . زبير گفت : ما در حالى با على بيعت كرديم كه شمشيرهاى آنان بر گردن ما بود . ما عثمان را از روى خطا نكشتيم تا بر ما ديه واجب شود و از روى عمد نيز نكشتيم تا قصاصى بر ما واجب باشد . عبد الله بن خلف گفت : بهانهء شما از گناهتان سخت‌تر است . طلحه و زبير به همراهيان خود گفتند : به سرعت حركت كنيد ، شايد زودتر از على به بصره برسيم . قثم بن عباس در نامه‌اى براى على او را از اين كه طلحه و زبير و عايشه از مكه خارج شده‌اند ، آگاه گردانيد . وقتى نامهء قثم به على رسيد ، على احساس دلتنگى كرد و مردم نيز از وى به بزرگى ياد كردند . قيس بن سعد برخاست و گفت : امير المؤمنين ، به خدا سوگند غم و اندوه ما براى عايشه بيش‌تر است تا براى آن دو مرد ، زيرا اين دو خونشان حلال است چرا كه در آغاز بيعت كردند و بعد بيعت خود را شكستند . اما عايشه ، هر كسى جايگاه و مقام وى را در اسلام