* ( 1203 - تولد مرحوم حكيم هيدجى ، قدس سره العزيز ) * هيدج - به كسر هاء هوز و سكون ياء حطى و فتح دال ابجد و سكون جيم - چنان كه در كتاب « فهرست علماء زنجان : 133 » نوشته ، قريه بزرگى است از مضافات زنجان در نزديكى ابهررود كه از أعمال خمسه و ميانه زنجان و قزوين افتاده . و مرحوم هيدجى صاحب اين عنوان - چنان كه در ( ص 135 ) اين كتاب فرموده - نامش حاجى ملا محمد بن حاج معصوم على ، و خود از مشاهير حكماء الهين و معاريف اساتيد و مدرسين اين عصر در تهران بود ، و شرح احوالش در آخر حاشيهء خودش بر « شرح منظومه : 435 » و « فهرست علماء زنجان : 135 » و « الذريعة 6 : 136 ش 741 و 13 : 90 ش 1863 و 9 : 1304 ش 8364 » نوشته ، و از آنها همه چنين برآيد كه وى در اين سال ( 1270 ) بنص اين مأخذ اخير در هيدج متولد شده و در سنه 1297 مهاجرت بقزوين نمود و علوم منطق و نحو و صرف و معانى و بيان را تحصيل كرد ، آنگاه در 35 سالگى بطهران و نجف رفت و پس از بيست سال بطهران باز آمد ، و در نزد ميرزا محمد حسين مدرس سبزوارى ( 1317 ) علوم كلام و رياضيات را ، و در نزد ميرزاى جلوه معارف حقه و فنون حكمت را ، و در نزد علماء ديگر فنون فقه و اصول و حديث و غيره را درس خواند . آن‌گاه در مدرسهء منيريه امامزاده سيد ناصر الدّين بعنوان تدريس معقول بر قرار و در حدود سى سال آنجا بتدريس معقول مشغول بود ، و گاهى شعر هم به فارسى و تركى مىگفت و تخلص از نخست مغنى و سپس هيدجى به نسبت قريه مرقومه مىنمود ، بعد از پدر علايق ارثى را از ملك و مواشى ببرادران خود واگذار و مجردا در طهران بانزواء و قناعت عمرى را بسر آورد ، و غير از حج و زيارت ائمه ( ع ) سفرى ديگر نكرد ، بلكه خود را آلوده به تزويج نيز نفرمود . و « تعليقه‌ئى بر شرح منظومهء حاجى » در حكمت كه ذكر شد و « مجموعه‌اى در نظم و نثر