ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

1884

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

جلد ششم سنه 1268 قمرى شنبه يا يكشنبه غره محرم الحرام مطابق سنه 1230 شمسى ( . . . ) عقرب ماه برجى * ( 1136 - كشته شدن امير كبير اتابيك اعظم ، ره ) * وى مرحوم ميرزا تقى خان بن كربلائى محمد قربان طباخ فراهانى است . فراهان قصبه‌ئى است در ناحيهء عراق عجم از توابع شهر سلطان‌آباد . و كربلائى محمد قربان - بطورىكه در كتاب « كرج‌نامه : 265 » نوشته - فرزند عباس بن طهماسب از اهل قريهء هزاوه ( بكسر هاء و زاى ) از توابع فراهان مذكور است ، و اين عباس دو فرزند داشته : يكى حاج شهباز خان ، و ديگر محمد قربان مذكور ، و او نخست طباخ مرحوم ميرزا عيسى قائم‌مقام و فرزندش ميرزا ابو القاسم بوده و پس از آن ترقى كرده بنظارت نائل شد ، و فرزندانى داشته : يكى ميرزا حسن خان كه مدتى وزير - نظام آذربايجان و در حدود 1270 و 71 نايب الحكومه عراق بوده . و ديگر مرحوم امير كبير صاحب عنوان كه از اجله و معاريف رجال دوران و در سياست و كفايت و امور مملكت‌گيرى و مملكت‌دارى و تدبير كارهاى لشگرى و كشورى نظيرى براى او كم پيدا شده و در رجال مشرق زمين يكى از مفاخر و نوابغ محسوب مىشود و فقط خشونت نفس و غرور فوق‌العادهء او كه هيچ‌چيز را مخل كار خود نمىديد مخالف عقل و شرع بوده و آن را نقص وى دانسته‌اند . شرح احوال او در چندين كتاب به نظر رسيده ، لكن غالب كه در زمان ناصر الدّين شاه تأليف شده از حقيقت دورى جسته و مفاخر و شرح عزل و قتل او را بر خلاف واقع نوشته‌اند ،