خوانده و هم در بعضى از شهرهاى علمى ايران فيض مدرس بعضى از علماء آنها را دريافته و بنجف اشرف شتافته « 1 » و آنجا در نزد سيد محمد فشاركى و حاج ميرزا حسين خليلى و سيد يزدى و آقاى شريعت و بالاخره آخرين آنها كه مرحوم آخوند خراسانى ( ره ) بوده درس خوانده و شطرى وافر از علوم فقه و اصول و حديث و رجال و حكمت و كلام و غير آنها را تحصيل كرد و در همان اوائل بذكاء مفرط و نبوغ مبكر و عبقريت علمى و وسعت معرفت و اطلاع معروف و از مواقعى كه درس مىخواند باحترام از طرف اساتيد خود و غيره بهره‌مند گرديد و به اين كه وى از اجلاء شاگردان آخوند خراسانى است شهرت گرفت ، و چيزى نشد كه خود بتدريس نشست و از حسن القاء و عذوبت منطق و براعت در تحقيق شهرتى پيدا كرد ، و پس از وفات آخوند مجلس درسش اهميتى بهم رسانيده و در حدود سى سال همى در نجف بر منبر تدريس مىكرد و صدها نفر از مجتهدين افاضل كه خود اهل رأى و فتوى بودند بدرس

--> - البتّه اين مدت عمر با 1287 منطبق است نه 1278 و لا بد علامه هاشمى از خاندان خود آن مرحوم تحقيق كرده ، و اهل البيت ادرى . مؤلف « فهرست رضويه 5 : 582 » نيز آنجا كه نسخه چاپى « روائع الامالى » تأليف آقا ضيا را معرفى كرده تاريخ ولادت وى را باستناد اطلاعات خارجى به اين صورت : « حدود 1287 در سلطان‌آباد اراك » نوشته ، و ظاهرا مأخذ آقاى مشار هم در « مؤلفين كتب چاپى 4 : 372 » كه ولادت را 1287 نوشته همان مقدمه سابق الذكر باشد . و مخفى نماند كه مؤلفين اعيان الشيعة و احسن الوديعه و ماضى النجف و معارف الرجال و ريحانة الادب و علماء معاصرين مطلقا از ذكر تاريخ ولادت و مدت عمر آن مرحوم سكوت كرده‌اند . م . ( 1 ) در « فهرست رضويه 5 : 582 » گويد كه وى سطوح فقهى و اصولى و كلامى را در اصفهان خوانده و هم در خدمت اعلامى چون ميرزا محمد هاشم چهارسوقى و ميرزا ابو المعالى و آخوند كاشى ، و در نجف نزد سيد محمد اصفهانى و سيد محمد كاظم طباطبائى تلمذ كرده ، عمده تلمذ و تكميلش نزد صاحب « كفاية الاصول » بوده و از خواص و اعاظم شاگردان او است . انتهى . م .