* ( 418 - وفات ملا اسماعيل عقدائى يزدى ) * قال فى « ق » : العقدا « د » قرب يزد ، انتهى . و در كتاب « فرهنگ آباديهاى ايران : 313 ش 561 » نوشته : عقدا ، از دهستان‌هاى شهرستان يزد است ، انتهى . و اين دهستان عقدا ، بفتح عين و سكون قاف و دال و ألف مقصوره ؛ در ألسنه معموله تلفظ مىشود . و ملا اسماعيل ، فرزند حاجى عبد الملك ، و خود از فقها و فضلا بوده كه در سنه هزار و صد و هشتاد و هشت - مطابق ( 1153 - 1154 ) شمسى - متولد شده ، و چندى در خدمت سيد بحر العلوم درس خوانده ، و در سنه 1208 از عراق عرب بعزم زيارت مشهد حركت نمود ، و بعد از آن براى ديدن ارحام خود بيزد رفت و باصرار اهالى آن در آنجا اقامت گزيد . و او علاوه بر جنبهء فقاهت در علوم ادبيه و شعر گفتن هم استاد بوده ، و كتب چندى تأليف فرموده : اول « منظومه‌ئى در معانى و بيان » صد بيت ، كه آغاز آن در فصاحت و اين اشعار است : فصاحة المفرد فى سلامة * من نفرة فيه و فى غرابة و كونه مخالف القياس * ثم الفصيح من كلام الناس ما كان من تنافر سليما * و لم يكن تأليفه سقيما و هو من التعقيد أيضا خالى * و أن يكن مطابقا للحال و در آخر آنكه در بديع است فرمايد : ضربان : لفظى كتجنيس ورد * أو قلب أو تشريع أو سجع ورد و معنوى فهو كالتسهيم * و الجمع و التفريق و التقسيم دويم « كتابى در آداب و سنن » . سيم « كتابى در فقه » شش جلد . چهارم « رسائل متفرقهء » ديگر . پنجم « كتابى در اصول فقه » كه چون عناوين آن « حقيقة ، حقيقة » مىباشد آن را « حقايق الاصول » گويند . ششم « كتابى در حسن و قبح » كه در « الذريعة 7 : 19 » آن را ذكر كرده . و بالاخره ، وى در اين سال در يزد وفات كرده و در جوار مسجدى كه بنام وى مسجد ملا اسماعيل معروف است دفن شده . و بنا بر تاريخ تولدش كه گذشت مدت عمرش چهل و دو