ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

361

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

و او پس از سه روز توقف در نراق باز مسافرت بعراق عرب نمود و به تحصيل پرداخت ، و مدتى در نزد شيخ يوسف بحرينى در حديث و آقا محمد باقر بهبهانى ( كه در جلد اول سال 1205 شماره 111 ص 220 گذشت ) درس خواند تا محققى فاضل و ازهرجهت توانا و كامل و از بعضى مذكورين باجازت روايت نائل گرديد ، پس بكاشان آمده و در آن شهر متوطن و بتأليف و تدريس پرداخت ، و كتب بسيارى در فنون عديده همه در غايت دقت و تحقيق تأليف فرمود ، و چندين نفر از علماء و فضلاء را از فيض تدريس بمقامات عاليه نائل نمود ، و قبل از او شهر كاشان از أهل علم خالى ، و ببركت وجود او مركز أهل علم و أدب و مجمع ارباب فضائل و كمالات شد . و اينك صورت تأليفات شريفهء وى : اول كتاب « انيس التاجرين » چنان‌كه در روضات است ، و در « الذريعة 2 : 453 شمارهء 1759 » انيس التجار نوشته ، انجام تأليف آن 10 ع 2 سنه 1180 در كاشان ، و آن در فروع مسائل تجارت براى مقلدين به فارسى است ، و مرحوم آقا سيد محمد كاظم يزدى و حاج شيخ عبد الكريم حايرى بر آن حاشيه نوشته‌اند ، و مرحوم حاج شيخ عباس قمى كتابى در انتخاب آن تأليف كرده بنام « ذخيرة الابرار » در منتخب « انيس التجار » چنان‌كه در « الذريعة 10 : 12 شماره 62 » فرموده . دويم كتاب « انيس الحكماء » . سوم كتاب « انيس المجتهدين » در اصول فقه ، انجام تأليفش سنه 1186 . چهارم كتاب « انيس الموحدين » در اصول دين به فارسى با استدلال تمام ، و شيخ عبد الرسول جواهرى كه در ( 1316 ) بيايد آن را به عربى ترجمه كرده . پنجم كتاب « تجريد » در اصول فقه ، چنان‌كه در « روضات : 675 » و « قصص العلماء : 106 » و « الذريعة 3 : 350 شمارهء 1266 » نوشته‌اند ، ليكن در همان « روضات : 28 » و « الذريعة 3 : 351 شماره 1273 » تجريد الاصول فرموده‌اند ، و در هر دو جاى الذريعة و نيز روضات نوشته‌اند كه فرزندش حاج ملا احمد شرحى بر آن نوشته ، كه در روضات مخصوصا فرموده آن در مجلدات چندى است ، و در شماره مذكوره ثانيه الذريعة تأليف اين تجريد را در سنه 1190 فرموده‌اند . ششم كتاب « التحفة الرضوية » در مسائل دينيه ، و در « الذريعة 3 : 384 تا 386 » كتبى كه بدين نام تأليف شده ذكر كرده و بجمله با اين كتاب 11 جلد مىشود . هفتم كتاب « توضيح الاشكال » كه مقصود از آن ظاهرا اشكال هندسى باشد ، يعنى اين كتاب همان باشد كه در رساله‌ئى كه مرحوم آقا ميرزا محمد باقر چهارسوئى در أحوال آباء و