ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

12

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

بكاظمين رسيد و چندين ماه مجاور تربت جد بزرگوار خود بود ، و بعد از آن بكربلا و از آنجا بنجف رفت و بعزم مجاورت بقيهء عمر در نجف ، بخانهء برادر خود سيد أبو الحسن كه مجاور غرى سرى بود منزل نمود . تا اينكه در شب جمعهء چهاردهم ماه محرم سنهء هزار - و دويست و شصت و سه كه صباح آن روزى بسيار سرد بود و باران مىباريد وفات نمود . و شيخ محمد بن شيخ على بن شيخ جعفر نجفى بر او نماز گذارد ، و در يكى از حجرات صحن مقدس كه طرف بالاسر و روبروى قبلهء حضرت مقدسه است دفن شد ، انتهى . و آن حجره بر طرف راست كسى است كه از در سلطانى وارد صحن مىشود . و همانا شب چهاردهم محرم مذكور مطابق يازدهم جدى ماه برجى بوده ، ليكن اشكالى چند بر اين كلمات وارد است . يكى اينكه در همين « روضات : 155 سطر 15 » دهم صفر اين سال ( 1263 ) را نيز جمعه نوشته ، و اين‌ها باهم نمىسازد ؛ چه محرم ناقص باشد و چه تمام . و از ملاحظهء بعضى قرائن چنين برآيد كه جمعه بودن چهاردهم محرم درست و دهم صفر غلط است . و مرحوم آقا سيد حسن صدر در « طبقات الاجازات بالروايات : 6 نخ » وفات را در شب أول صفر همين سال ( 1263 ) نوشته . ديگر اينكه آقاى ألفت در كتاب « نسب‌نامه » وفات را در 1264 ، بدون تعيين ماه و روز نوشته و شفاها مىفرمود أصلا 1263 غلط است ، بدليل همين عبارت خود صاحب « روضات » كه مىفرمايد : وى در اوايل ذىالحجهء 1262 بكاظمين رسيده و چندين ماه مانده و بعد بكربلا و ازآنجا بنجف رفته ؛ نتواند بود كه در محرم 1263 وفات كرده باشد ، انتهى . و بدين دليل و اختلافى كه در وفات او در مواضع عديده ديده شده نتوان وفات را در 1263 دانست ، مضافا باينكه در نسخه‌اى از « روضات » چاپى ، همين چاپ أول كه مورد نقل ما است ؛ و آن را مرحوم آقا ميرزا مسيح فرزند مؤلف تصحيح نموده و در نزد أحفاد او موجود است و چاپ دويم از روى آن چاپ شده ، 1263 را در اينجا به 1264 تصحيح فرموده . و در خلاصهء تقويم آن سال كه در دست داريم ، غرهء محرم 1264 را جمعه نوشته كه چهاردهم هم نتواند جمعه باشد . الا اينكه چون ذىالحجه 1263 را ندانيم ناقص يا تمام گرفته‌اند ، ممكن است كسى كه غرهء محرم 1264 را جمعه دانسته ، ذىالحجه