ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
10
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
شرح احوالش در « روضات الجنات : 333 » و بعضى از مواضع ديگر نوشته ، و از آنها چنين برآيد كه او در اين سال در قريهء جب شيث از بلاد بشارهء جبل عامل ، چنان كه در « الاسناد المصفى : 23 » نوشته ؛ از بطن دختر شيخ على مرقوم متولد شده : و در « روضات » فرموده كه وى خود براى من فرمود كه در قلعه قشيب نزديك معمرك از دهات جبل عامل متولد شده ، انتهى . بههرحال ، وى با پدر خود بتاريخى كه ذكر شد بعراق عرب آمد و سالها در كاظمين و نجف أشرف ماند ، و در نزد سيد بحر العلوم ، و شيخ جعفر نجفى ، و سيد جواد عاملى ، و آقا سيد محسن كاظمينى ، و سيد سليمان بن معتوق عاملى ، و غير آنها در فقه و أصول درس خواند تا خود از علماء و فقهاء گرديد ؛ و هماره با أدباء عراق بمحاورات شعريه و مجالس ادبيه بسر مىرسانيد ، و بخصوص سيد بحر العلوم در فنون أدب و معرفت بأشعار و أسلوب كلام عرب اعتمادى تمام بوى داشت . و در آن سرزمين مخدرهء جانجان خانم دختر شيخ جعفر نجفى را تزويج كرد ، و از چندين نفر اجازت روايت يافت . أول : پدرش سيد صالح . كه روايت مىكند از پدرش سيد محمد كبير . دويم : شيخ سليمان مذكور ، از سيد محمد كبير مرقوم ، از شيخ حر عاملى از جماعتى . منجمله علامه مجلسى كه سلسله سندش در أحوال آقا محمد باقر بهبهانى در 1205 بيايد . سيم سيد بحر العلوم كه در 1212 بيايد . چهارم : آقا سيد محسن كاظمينى . پنجم : شيخ جعفر نجفى . ششم : آقا سيد على كربلائى . هفتم : ميرزا مهدى شهرستانى . آقا سيد صدر الدّين ، بعد از سالها كه در عراق عرب مانده بود باصفهان آمد و آنجا سكونت نمود ، و شهرت و اهميتى تمام بهمرسانيد ؛ و از جملهء علماء آن شهر معدود گرديد . اگرچه در آن زمان بواسطهء شهرت و رياست مرحوم سيد حجة الاسلام رشتى ؛ ساير علماء اصفهان ؛ چنانكه در « قصص العلماء : 107 » نوشته در تحت الشعاع او واقع شده بودند . و آنجا بتدريس و افاضت پرداخت ؛ و چندين نفر از فيض تدريس و روايت از او سرافراز و بمقامات عاليه ممتاز گرديدند . أول : مرحوم سيد محمد حسن موسوى ؛ كه در 1263 بيايد . دويم : مرحوم حاج ميرزا زين العابدين خوانسارى كه در 1275 بيايد . سيم : مرحوم شيخ أنصارى كه در 1214 بيايد و اين سه نفر مخصوصا از او اجازت روايت داشتهاند . چهارم : مرحوم آقا ميرزا محمد -