ابن النديم البغدادي ( مترجم : م . رضا تجدد )
45
الفهرست ( فارسى )
اقراء باسم ربك . لا اقسم بهذا البلد . و الضحى . أ لم نشرح لك . و السماء و الطارق . و العاديات . ارايت . قارعة . لم يكن الذين كفروا من اهل الكتاب . و الشمس و ضحيها . و التين . ويل لكل همزة . فيل : لايلاف قريش . تكاثر . انا انزلنا . و العصر لقد خلقنا الانسان لخسر و انه فيه الى آخر الدهر الا الذين آمنوا و تواصوا بالتقوى و تواصوا بالصبر « 1 » اذا جاء نصر اللّه . انا اعطيناك ، قل للذين كفروا لا اعبد ما تعبدون « 2 » . تبت يدا ابى لهب و قد « 3 » تب ما اغنى عنه ماله و ما كسب و امراته حمالة الحطب . اللّه الواحد الصمد « 4 » . و اين مىشود يكصد و ده سوره « 5 » . و بروايتى سوره طور پيش از و الذاريات نازل گرديده است . ابو شاذان از قول ابن سيرين نقل كند كه عبد اللّه بن مسعود معوذتان و فاتحة الكتاب را در قرآن خود نداشت . و فضل از گفته اعمش روايت كند كه عبد اللّه حم سق قرائت مىنمود . محمد بن اسحاق گويد : - چندين قرآن ديدم كه نويسندگانش آن را قرآن ابن مسعود دانستهاند درحالىكه حتى دو نسخه از آن با هم توافق نداشت . و غالب آنها در برگهائى بود كه زياد خطخوردگى داشت . و قرآنى نيز ديدم كه در حدود دويست سال پيش نوشته شده بود و سورهء فاتحة الكتاب را داشت . و فضل بن شاذان يكى از پيشوايان در قرآن و روايات است . و بههمينجهت ما گفتههاى او را بدون اينكه خود ديده باشيم نقل نموديم . ترتيب قرآن در مصحف ابىّ بن كعب فضل بن شاذان گويد : - يكى از اصحاب ما كه مورد اعتماد است مىگفت ، ترتيب سورههاى قرآن را بقرائت ابى بن كعب در بصره در دهكدهء بنام قرية الانصار ، در دو فرسنگى بصره ، نزد محمد بن عبد الملك انصارى يافتم . و او قرآنى بما نشان داده و گفت اين قرآن متعلق به پدر من بوده و ما از پدران خود آن را روايت مىنمائيم . من نظرى در آن كردم و اوائل و اواخر سورهها و عدد آيات آن را در آوردم . اول آن ، فاتحة الكتاب . بقره . نساء
--> ( 1 ) در قرآنهاى موجود سوره و العصر بدينگونه نيست . ( رجوع كنيد سوره 107 ) . ( 2 ) چنين سوره در قرآن ديده نشد . ( 3 ) سورهء تبت ( و قد ) ندارد ( رجوع كنيد قرآن سوره 111 ) . ( 4 ) چنين سوره در قرآن ديده نمىشود ( رجوع كنيد قرآن سوره اخلاص 112 ) . ( 5 ) باستثنا حواميم و مسبحات كه سوره نمىباشد يكصد و شش سوره است