خوش‌خوست و سايهء رحمت لا هو الّا هوست . عقل كيست ؟ آنك فاضلان صفّهء صفا و صفوت ، ره‌نشين وىاند و انبار داران الدّنيا مزرعة الآخره خوشه چين ويند . در شرح بيفزا ، شرح عقل دل را مشرّح كند . عقل چيست ؟ گره‌گشاى عقده‌هاى مشكلات و مشّاطهء عروسان مضمرات معظلات ، قلاوز ارواح تا به حضرت فالق الاصباح كه رمزى از اسرار او اشارت رفت . چون از عالم لامكان و از كتم عدم بصحراى وجود آورد تا صحراى وجود ، ازين آفتاب سعود ، نور و ضيا گرفت ، خواست كه هنرهاى عقل را و عجايبها و لطايفها و غرايبها كه در ضمير عقل بود ، بر موجودات پيدا كند و او را بدان فضيلت از همه ممتاز كند ، سنگ محكى مىبايست كه تا صفا و خالصى و پاكى و بىعيبى اين نقد ظاهر شود . بگواهى آن محك ، ترازويى مىبايست كه اين نقد شريف و اين موهبت لطيف تمام عيار را بدان ترازو بركشند تا سنگ‌وهنگ او پيدا شود كه هيچ‌چيز در هجده‌هزار عالم بىگواهى ترازو ، نه عزيز شود و نه خوار شود . ترازو ، تنها نه اينست كه بر دكانها آويخته‌اند در بازارها ، ترازو آيت حقست و سرّ خداست و تمييز علمست كه آن ترازوى روحانيست . ميزان آسمانيست كه اين همه ترازوهاى جهان را از آن ترازو بيرون آورده‌اند . ميوه را ترازوى ديگر ، سخن را ترازويى ديگر كه بدانى كه راستست يا دروغست ، حقست يا باطلست . آدمى را ترازوى ديگر كه بدانى كه آن آدمى چند ارزد . حيوان را ترازوى ديگر . ملايكه را ترازوى ديگر كه ( وَ ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ ) پريان را ترازوى ديگر كه ( و انا منا الصالحون و منا دون ذلك ) . انبيا را ترازوى ديگر كه : ( تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ ) ترازو از آفتاب ظاهرتر است در عالم كه حق تعالى با آفتاب قرين كرد و پهلوى آفتاب نشاند كه آفتاب را بر ترازو برسنجد تا بدانند كه در كدام درجه است ، مقارنه با چيست . ترازو از آسمان محيط تر است . آسمان محتاج ترازوست و ترازو محتاج آسمان نيست ، حق تعالى بيان كرد كه ( السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْمِيزانَ أَلَّا تَطْغَوْا فِي الْمِيزانِ ) آسمان بلندست ميزان از آسمان بلندتر است و ليكن بتواضع وضعها به زمين آمده است با خلقان مىگويد كه من از عالم بلند بلند آمده‌ام . اى ترازو بچه كار آمده‌اى ؟ آمده‌ام تا سبكساران را و سبك عقلان را بديشان بنمايم ، تا سبك عقلى خود ببينند و بتدارك و داروى حال خود مشغول شوند ، خويشتن را