كلمهء 1 - قال أمير المؤمنين عليه السّلام : من شرف الأعراق حسن الأخلاق « 1 » . ترجمه : حسن اخلاق ، كاشف از شرافت و اصالت انسانست . شرح : يعنى كسى كه داراى حسن اخلاق است و به ملكهء حكمت و سخاوت و عدالت و شجاعت و علوّ همّت و غيره آراسته است آنكس را شرافت ذاتى و عظمت روحى است و از خاندان اصالت و نجابت است و به عكس آنكس كه اخلاقش زشت است دليل بدگوهرى و بىاصالتى است و اغلب از خاندانى پست‌همّت و حقير النفس و بىشرافت و نجابت است . كلمهء 2 - قال أمير المؤمنين عليه السّلام : حسن الخلق يورث المحبّة و يولّد المروّة « 2 » .

--> ( 1 ) . غرر و درر آمدى ، ط نجف ، ص 302 ، س 15 ؛ و ط صيدا ، ص 224 ، س 7 ؛ در اين دو نسخه مطبوع ، عبارت روايت بدين صورت است : « من أشرف الأعراق كرم الأخلاق » . و در نسخه غرر و درر خطى معهود در ديباچه صورت روايت بدين گونه است : « من شرف الأعراق كرم الأخلاق » و شرح آقا جمال خوانسارى نيز موافق با اين نسخه خطى است . ( ج 6 ، ص 17 ، ش 9288 ) و در شرح آن فرموده است : « از شرف أعراق است نيكويى اخلاق » « أعراق » به معنى ريشه‌ها است ، و مراد در اينجا اصل و نژاد است ، و اينكه نيكويى اخلاق و خويها از شرف و بلندى مرتبه اصل و نژاد ناشى مىشود » . و نيز در غرر و درر روايت شده است : « أطهر النّاس أعراقا أحسنهم أخلاقا » ( شرح آقا جمال ، ج 2 ، ص 405 ، ش 3032 ) . ( 2 ) . غرر و درر آمدى ، ط نجف ، ص 167 ، س 19 ( حرف الحاء بلفظ حسن ) ؛ و ط صيدا ، ص 121 ، س 17 ؛ و شرح آقا جمال ، ج 3 ، ص 394 ش 4864 ؛ و نيز ج 3 ، ص 418 . در اين نسخ صورت روايت بدين گونه است : حسن الخلق يورث المحبّة و يؤكّد المودّة . و نسخه خطى غرر و درر معهود نيز با آنها موافق است . و ترجمه آقا جمال بدين عبارت است : « نيكويى خوى از پىآورد محبّت را و محكم گرداند مودّت را . محبّت و مودّت هردو به معنى دوستى است ، و مراد اين است كه سبب اين مىشود كه كسى كه با او دوستى نداشته باشد دوست گردد ، و كسى كه با او دوست باشد دوستى او محكمتر گردد » . غرض در صورت جملهء دوم عبارت روايت است كه به نقل جناب استاد الهى قمشه‌اى « يولّد المروّة » است و به وفق مصادر ياد شده « يوكّد المودّة » ، فتدبّر .