تمثيل - آفتاب « 1 » و كواكب را به نسبت با بقاع در هر طرفة العين افولى و غروبى و مشرقى و مغربى است : فَلا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشارِقِ وَ الْمَغارِبِ ( 70 / 40 ) . حقيقت - مفهوم اناى هر شخصى و متعينى در ميان دو طرف مركز ظاهر و باطن است ، چون آن « 2 » واقع است ميان دو طرف زمان ، و حركت واقع ميان مبدأ و منتهى ، و مانند خطوط كه سطوح از آن مركب‌اند و نقطه كه اصل خط است ، عبارت است از هويت بىكيف « 3 » كه در اشخاص روان شده : كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ ( 55 / 29 ) . تمثيل - قطرهء باران در وقت نزول ريسمان نمايد و نقطهء گردان دايره و سراب آب : يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ ماءً ( 24 / 39 ) . حقيقت - هيئات اجتماعى از جمله اجزاء مركب است و هيئات اجتماعى نسبت و عرض است هر زمانى معدوم مىگردد . و مركب به عدم هر جزوى معدوم مىشود ، و امور معقوله به نسبت با مكاشفات همان اعتبار دارد كه اعتباريات به نسبت با معقولات ، بلكه محسوسات در عقل از آن رو كه ايشان نيز متعين‌اند . و تعين در غير وجود جز عرض نيست و حكم عرض معلوم است ، فى الجمله بر ناصيهء غير مطلقا رقم كشيده آمد كه : كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ ( 55 / 26 ) . تمثيل - هيئات و صورت شخصى به حسب كميت و كيفيت بعد از مدتى به ضرورت متغير و متبدل مىشود ، چون شكوفه و نطفه كه ميوهء رسيده و انسان كامل الخلقه مىشود ، و معلوم است كه آن تغيير و تبديل به مجموع آن مدت پيدا گشته است ، و در هر لحظه از او چيزى از اجزاء كم شده و چيزى فزوده ، و از عدم جزء عدم كل لازم آيد ، و هم بر اين

--> ( 1 ) - ه : « ماه » اضافه دارد . ( 2 ) - الف ، ب : آيينه است ( 3 ) - ب ، ج ، د : كيفيت