« اجمال و تفصيل بين ذات و قلم و علوم و لوح » در اين‌صورت بين ذات و قلم ، از جهت اجمال و كليت ، و اين‌كه اشيا در آن‌اند ، همانندى برقرار است ، لذا بين علم و لوح هم از جهت تفصيل و از جهت ظهور اشيا در آن‌دو - بر گونه جزيى - مشابهت است ، بنابراين قلم از اين وجه ، در مرتبه كونى آينه ذات است ، آن‌چه كه در ذات به گونه كلى و اجمال مندرج است ، همان در قلم ، به گونه كلى و اجمال به امانت موجود است ، و لوح محفوظ نيز ازاين‌رو در مرتبه كونى ، آينه قلم است ، پس آن‌چه كه در قلم بر گونه كلى و اجمال ظاهر است ، همان به گونه جزيى و گستره در لوح ظاهر مىباشد . « اجمال و تفصيل بين عرش و كرسى » بنابراين همان‌گونه كه دانستى عالم كتابى فشرده است و ام الكتاب نام دارد ، و كتابى گسترده است كه موسوم به كتاب مبين است و كتاب فشرده ، عبارت از عقل است و كتاب گسترده لوح محفوظ ، همين‌طور بدان كه عالم ملك را كتابى فشرده است كه عبارت از عرش است و كتابى گسترده كه عبارت از كرسى ، پس به اعتبار نهاده‌شدن آن‌چه كه مىخواهد در كرسى گسترش دهد و در عرش ( فشرده ) است ، بدان ام الكتاب مىگويند ، و به اعتبار گسترش آن‌چه كه فشرده است و در كرسى گسترده مىباشد ، بدان كتاب مبين گفته مىشود ، همان‌طور كه بين عرش و قلم از جهت اجمال و كليت و بودن اشيا در آن بر دو گونه كلى همانندى است ، همين‌طور بين كرسى و لوح