أبي المعالي القونوي ( مترجم : خواجوى )
8
مرآة العارفين ومظهر الكاملين في ملتمس زبدة العابدين ( فارسى )
محفوظ از جهت مظهريت آندو براى گسترش - از جهت تقسيم امر واحد در آندو به دو بخش و از حيث ظهور اشيا در آندو به گونه جزيى و گسترش - مناسبت برقرار است . عرش در مرتبهء حسى آينه قلم است و كرسى نيز در مرتبهء حسى آينه لوح است بنابراين عرش ازاينرو در مرتبه حسى ، آينه قلم است ، چون آنچه كه در قلم بر گونه كلى و اجمال نهاده شده است ، همان برگونه كلى و اجمال در عرش نهاده گرديده است . كرسى نيز ازاينرو در مرتبه حسى آينه لوح است ، پس آنچه كه در لوح بر وجه جزيى و گسترده ثابت است ، همان در كرسى بر وجه جزيى و گسترده ثابت مىباشد ، در اينصورت قلم كه ناميده شده به عقل است ، نمونه ذات و آينه و مظهر و نمايانگر آن مىباشد ، و لوح كه نفس نام دارد ، نمونه قلم و آينه و مظهر و نمايانگر آن مىباشد ، و كرسى نمونه لوح و آينه و مظهر و نمايانگر آن مىباشد ، بنابراين عقل ، رونوشت ذات و لوح ، رونوشت قلم و عرش ، رونوشت عقل و كرسى ، رونوشت لوح و انسان كامل 15 ، عبارت از رونوشت كامل جامع تمام رونوشتها مىباشد و او ، بيرون آمده و تلافى از كل است و همو جامع بين حقايق الهيه و كونى مىباشد . انسان كامل جامع تمام اينها در مقام اجمال و تفصيل است پس همانگونه كه ذات حق كتاب كلى اجمالى و اصل جامع تمام كتابها