عبيد الله بن عبد الله ابن خرداذبه ( مترجم : سعيد خاكرند )
130
المسالك و الممالك ( فارسى )
الزبا گويد : تمرد مارد و عز الابلق * و بدومه التقى الحكمان اوس بن جابر گفت : لو كنت طى دومه او فى فارع * لم تمج من ريب المنون الواقع و از جمله دژهاى ( مدينه ) فرع و ذوالمروة و وادى القرى و مدين و خيبر هستند ؛ مرحب گفت : قد علمت خيبر أنى مرحب * شاك السلاح بطل مجرب و فدك و روستاهاى عربية و وحيدة و نمره و حديقه و عادى و خضره و السائرة و الرحبة و سياله و ساية و رهاط و غراب و أكحل و حمية از جمله قراء ( مدينه ) باشند . ( راهى كه پيامبر اكرم ( ص ) هنگام هجرت پيمود ) راهنما حضرتش را از پائين مكه آورد تا به ساحل پائينتر از عسفان رساند ، سپس راه را تا قديدا و پس از آن تا خرار پيمودند ، آنگاه از ثنية المرأة بالا رفتند و به مدلجة مجاج سرازير شدند ، سپس از مجاج به سوى مرجح راه پيمودند و بعد از آن مرجح ذى الغضوين را طى كردند ، آنگاه ذات كشد را طى كردند تا به أجرد رسيدند و بعد به ذاسمر و آنگاه راهى أعدامدلجه تعهن شدند ، پس به عثبانة و بعد به قاحه رسيدند و آنگاه در عرج فرود آمدند ، از عرج در جانب راست راه ثنيه الاعيار را در پيش گرفتند ، سپس در رئما فرود آمدند و بعد از آن به بنى عمرو بن عوف در قبا وارد شدند . راه اصلى از مدينه تا مكة از مدينه تا شجرة ، ميقات اهل مدينه ، شش مايل ، سپس تا ملل كه داراى چاههايى است دوازده مايل است ، سپس تا سياله كه داراى چاههائى مىباشد نوزده مايل ، از آنجا تا رويثه كه در آن بركههائى است سى و چهار مايل و تا سقيا كه در آن رود جارى و باغهاست سى و شش مايل ، سپس تا أبواء و چاههايش بيست و نه مايل ، از ابواء تا جحفه كه از بخشهاى تهامه و داراى چاههائى مىباشد و دريا در هشت مايلى