السيد مرتضى العسكري
548
عقائد الإسلام من القرآن الكريم ( عقائد اسلام در قرآن كريم ) ( فارسى )
مكتب اشعرى - ما تريدى يا راه ميانه در اهل تسنّن « مكتب اشعرى » كه امروزه بيشتر اهل سنّت با آن همسوئى دارند ، تعديل شده « مكتب معتزله » و روش اهل حديث است . زيرا ، بنيانگذار آن يعنى شيخ ابو الحسن اشعرى [ متوفاى : 324 ه ] خود ابتدا - در حدود چهل سال - مذهب معتزلى داشت و در حوالى سال [ 300 ه ] بر فراز منبر جامع بصره ، بيزارى خود از مذهب اعتزال و بازگشت به مذهب سنّت و جماعت را اعلام كرد و درصدد برآمد تا راه و روش معتدل و ميانهاى مركب از روش عقلى معتزله و سيره نقلى اهل حديث را در ميان عامه مردم رواج دهد . او در پى بىآن شد تا مكتب اهل حديث را تقويت و يارى نمايد ولى اين كار را با همان روش معتزله ، يعنى با استدلال عقلى و برهانى انجام مىداد . بدين خاطر نيز ، رانده معتزله و مانده اهل حديث شد ، و هر دو گروه تا به حال ، با ايراد اشكالات مهم و اساسى ، روش او را انحراف و واپسگرايايى دانستهاند ، حتى برخى از تندروهاى آنان او را تكفير كردهاند . دانشمند ديگرى كه معاصر اشعرى بود نيز - بدون آنكه رابطه و پيوندى با وى داشته باشد - درصدد برآمد تا همان راه و روش را گزيده و ادامه دهد . او ابو منصور ما تريدى سمرقندى [ متوفاى : 333 ه ] است ، وى نيز پيشواى عقيدتى گروهى از اهل سنّت است . اين دو رهبر در مجموعه آراء و ديدگاهها با هم اختلافاتى نيز دارند كه برخى مهمترين آنها را تا يازده مورد برشمردهاند . « 1 »
--> ( 1 ) - مراجعه كنيد : محمد ابو زهره : « تاريخ المذاهب الاسلاميه » ، قسم الاشاعره و الماتريدية . آيت اللّه