او را اطاعت نمايند ، و چگونه با ديگر مردمان برخورد كنند ، و از آنچه خدا براى ايشان آفريده و مسخّر كرده ، چگونه در راه رسيدن به درجه كمال انسانى و سعادت دنيا و آخرت بهره گيرند . خداوند ، قرآن كريم را نازل نكرده تا مردمان را از ويژگيهاى آب و هوا و زمين و حيوانات و نبات آگاه سازد ، بلكه اين موضوع را از وظايف عقل بشرى قرار داده ، عقلى كه خداوند به آنان بخشيده تا به همه اينها بر حسب نيازشان ، در دورانهاى پياپى و حالتهاى مختلف ، هدايتشان نمايد . با چنين عقلى كه خداى سبحان به انسان بخشيده ، بشر نيازمند آن نبوده تا مثلا خداوند در قرآن كريم چگونگى شكافتن اتم را به او آموزش دهد ، بلكه نياز واقعى بشر در اين است كه خداوند راه بهره‌گيرى و كاربرى اين نيرو و امثال آن را به وى نشان دهد ، تا پس از كشف و تسلط بر آن ، در راه منافع انسانى به كارش بگيرد ، نه در راه نابودى نوع بشر و حيوانات و گياهان ! پس ، حكمت واقعى همان است كه قرآن كريم آورده ، و در استدلال و اقامهء برهان به ذكر گونه‌هاى مخلوقات پرداخته است . البته اين سخن با آنكه قرآن كريم گاهى اشاره‌اى هم به حقايق علمى مكشوفه داشته باشد ، منافاتى ندارد . حقايقى كه پس از زمان نزول قرآن كشف شده ، و قرآن پيش از كشف به آنها اشاره كرده ، از دلايل روشن و نشانه‌هاى تازه‌اى است بر اينكه قرآن كريم از طرف خالق هستى و پروردگار آن نازل شده ، و همانگونه كه وصىّ خاتم انبياء على مرتضى فرموده ، عجايب قرآن پايان‌ناپذير است . « 1 » و اين از شگفتيهاى قرآن كريم است كه هر جا ذكرى از خصائص و ويژگيهاى مخلوقات در آن شده ، با حقايق علمى كه بعد از آن توسط دانشمندان در طول قرون و اعصار كشف شده مخالف نيست .

--> ( 1 ) - نهج البلاغه خطبه / 18 .