آفريديم . تفسير آيات آنچه از معنى آيات مىآوريم بر حسب معناى ظاهرى الفاظ است ، و خدا داناتر است : خداوند متعال ، پيش از آنكه آسمان و زمين را بيافريند ، آبى را كه تنها خدا حقيقتش را مىداند و بر ما روشن نيست ، آفريده است . عرش خداوند ، يعنى فرشتگانى كه به فرمان خدا عمل مىكردند ، بر روى اين آب بودند ، و هنگامى كه حكمت و مشيّت خداوندى بر آن شد كه چيزهاى ديگرى را بيافريند ، ابتدا پيش از خلقت آسمان ، زمين را آفريد . سپس از بخار زمين و گرماى آن ، به خلق آسمان پرداخت . اين بخار يا دود از زمين بالا مىرفت . همچنين خداوند آسمان و زمين را ، در حالى كه به هم پيوسته بودند ، از يكديگر جدا ساخت - و خدا داناتر است - و همان بخار يا دود زمين ، آسمان شد ، اين آسمان را خداوند باز و گسترش داد و آن را هفت طبقه روى هم قرار داد . اين تفسير را در كلام امام على عليه السّلام چنين مىيابيم : خداوند از درياى متراكم و موّاج آب ، خشكى جامدى آفريد ، و سپس از همان آب يا خشكى ، طبقاتى را پديد آورد ، و پس از پيوستگى از يكديگر جدايشان ساخته به هفت آسمان تبديل كرد . « 1 » خداوند آفرينش آسمانها و زمين را در شش روز ، يعنى شش دوره عملى به شرح زير ، به انجام رسانيد : اول - آفرينش زمين خداوند زمين را در دو روز آفريد ، و در آن كوههاى ثابت و پابرجا قرار داد ، و در چهار روز ديگر ، خورشيد را در فضاى آسمان قرار داد ، و آب را بر روى زمين جارى كرد ، سپس به تقدير ساير ارزاق از روييدنيها و غير آن پرداخت ، يعنى : ذات آب ، و طبيعت هر موجود زنده‌اى را آن چنان قرار داد كه از آب به وجود آيد .

--> ( 1 ) - نهج البلاغة ، خطبه 202 ، تفسير الدر المنثور ، ج 1 ، ص 44 ، بحار ج 58 ، ص 104 .