سپس به آسمان پرداخت ، يعنى پس از آفرينش زمين به خلق آسمان پرداخت ، و آسمان در اين حال ، دود يا بخار بود ، اين بخار يا گرما ، از درياهاى زمين يا از بركه‌هاى آن برخاسته بود . خداوند آسمان و زمين را پس از آنكه به هم پيوسته بودند از يكديگر جدا كرده و بلنداى آسمان را سقف زمين قرار داد - خداوند داناتر است - سپس به اين آسمان و زمين فرمود : " به وجود آييد و شكل پذيريد ، خواه از روى طاعت و خواه اكراه ! " آنها گفتند : " ما از روى طاعت مىآئيم و شكل مىگيريم ! " پس آسمان با همه كهكشانها و ستارگان و ديگر موجودات آن - كه تنها خداوند عدد و مقدار آن را مىداند - به وجود آمد . سپس زمين را در فاصله‌اى معين و دور از آسمان گسترش داد و نهرها و درختان و ساير روييدنيها را در آن قرار داد ، پس از آن حيوانات را آفريد . سپس آسمان جدا شده از زمين را كه محيط بر آن بود ، به هفت آسمان تبديل كرد و در هر آسمانى ، نظام بايسته‌اش را براى سير و ادامه بقاء در ذات آن قرار داد ، و آسمان دنيا را به چراغهاى فروزان ستارگان آراست ، و از همان ستارگان شهاب‌هاى ثاقب را براى حفاظت از استراق سمع شياطين پديد آورد كه بحث آن در آينده مىآيد . خورشيد را نور دهنده و ماه را روشنىبخش آفريد ، و براى ماه ، در مسير خود منازلى را تقدير كرد تا هر شب را در يكى از اين منازل سپرى كند ، و از خورشيد به مقدارى دور باشد كه در يك دور خود ، يك ماه قمرى را تكميل نمايد ، و با اين گردش ، ماهها و سالها پديد آيد و مردمان شماره سالها و حساب آن را بدانند . و در زمين از هر چيزى به اندازه لازم آن آفريد ، و زمين را محل سكونت و آرامش آدميان قرار داد تا زندگان و مردگان در آن جمع آيند و در روز قيامت از آن محشور گردند . بنابر آنچه بيان داشتيم ، از آيات گذشته چنين استنباط مىكنيم كه ، زمين از حيث زمان بر آسمانها ، و از حيث رتبه نيز ، بر ساير مخلوقاتى كه خداوند بر روى آن آفريد تقدم دارد ، و خداوند تعالى همه آنچه را كه در آسمان و زمين است براى بهرورى مردم روى زمين و مقام اولياى خود كه در ميان ايشان هستند ، آفريده است . همو فرموده :