خليفة اللّه است ، و در ميانهء موجودات علوى و ملائكه ، آن جناب صاحب سخن و زبان آور بودند ، و معلّم اسماء بود از براى ملائكه و ميانهء افراد مخلوقات . آدم - عليه السّلام - مأمور شدند به اخبار و انباء از اسم و رسم و خواص هر چيز ، چنانچه نصّ است در اين مطلب آيهء وافية الهدايهء : اذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنّى جاعِلٌ فِى الْأَرْضِ خَليفَةً « 1 » وَ عَلَّمَ آدَمَ الاسْماءَ كُلَّها ثُمَّ عَرَضهُمْ عَلَى الْمَلائِكَةِ « 2 » تا آخر آيهء مباركه . پس گويا كه حضرت آدم - عليه السّلام - لسان و زبان علويّين و سفليّين به طريق اولى بودند و آنها بالنسبة به آدم ، ابكم و بىزبان بودند ، و در عرف شايع است كه زبان آور و معلّم و سخنگو را من باب المبالغة لسان مىگويند . و همچنين مشعر است بر اين مدّعا ، دعاى مبارك حضرت سيّد الساجدين - عليه السّلام - كه فرموده‌اند : « اللّهمّ و آدم بديع فطرتك و اوّل معترف من الطّين بربوبيّتك و بكر حجّتك على عبادك و المتوسّل بين الخلق و بين معرفتك . » تا آخر « 3 » . پس ، آدم - عليه السّلام - لسان آفرينش است و مطّلع سازندهء از پرتو حسن ازلى و نور خورشيد لم يزلى است . در ازل پرتو حسنش ز تجلّى دم زد * عشق پيدا شد و آتش به همه عالم زد فائده بايد دانست كه بنا بر ضبط صاحب كنز اللغة ، كه از او نقل شد كه « دلع » لازم و متعدّى هر دو آمده ، و به معناى بيرون آمدن زبان هم در لغت عرب وارد شده ، جايز است كه لسان در فقرهء « يا من دلع لسان الصّباح » به رفع خوانده شود ، و معنى در اين صورت چنين است كه : اى آن كسى كه بيرون آمد زبان صبح به جهت سخن گفتن ظهور آن صباح ، يا ظهور تو . بنابراين كه ضمير راجع به منادى باشد ، و بناء عليه

--> ( 1 ) البقرة : 30 . ( 2 ) البقرة : 31 . ( 3 ) بحار الانوار ، ج 100 - ص 292 .