او - جلّ جلاله و عمّ نواله « 1 » - مانند منوط و مربوط بودن عرض به جوهر و صورت در آينه به ذى صورت . و همچنين بفهمند و تعقّل كنند و استدلال جويند بر آنكه صفات اللّه تعالى و وجود او عين ذات مقدّس اوست نه زايد بر ذات ، يعنى دلالت نمود غير خود را به واسطهء مصنوعات و افعال ذات خود بر معرفت صفات ذات خود كه صفات عين ذات است . پس دلالت نموده است بر معرفت ذات خود و صفات ذاتيّه و عينيّه ، و در اصطلاح حكما آن است كه هرگاه زايد بر ذات باشد ، لازم آيد تعدّد قدما يا افتقار و تكميل به غير و نحو آن . و بايد دانست كه ذات و صفات او - جلّ شأنه - مجهول الكنه است و فكر و انديشه را در حريم حرم كبرياى او راه نيست ، كما في الدّعاء : « يا موصوفا به غير كنه و معروفا به غير شبه . » و هر صفتى از صفات كمال كه ذوى العقول يافته‌اند و از براى حق تعالى اثبات مىكنند ، ممكنى است از ممكنات و منتهاى فكر ايشان است ، و ذات مقدّس بارى تعالى از آن منزّه است ، كما قال اللّه تعالى و اشار إليه في قوله تعالى : سُبْحانَ رَبِّكَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمّا يَصِفُونَ « 2 » أى يصفه الواصفون بانّه عالم و قادر و سميع و بصير و حىّ و قديم و ازلىّ و غير ذلك من الاوصاف الكماليّه و الصّفات الجلاليّه . و حكيم الهى سنايى گفته : هر چه پيش تو غير از آن « 3 » ره نيست * غايت فكر توست اللّه نيست و حضرت امام محمد باقر - صلوات اللّه و سلامه عليه و على آبائه الطاهرين - فرموده : « هل يسمّى قادرا و عالما الاّ لأنه وهب العلم للعلماء و القدرة للقادرين ، و كلّما ميّزتموه باوهامكم بادقّ معانيه فهو مخلوق مصنوع مثلكم مردود إليكم ، و

--> ( 1 ) عطا . ( 2 ) الصافات : 180 . ( 3 ) ع : غير ازين .