169 هجرى در زمان خلافت هادى عباسى در مكه مكرمه قيام كرد و در منطقه‌اى به نام فخّ به شهادت رسيد . - محمد بن ابراهيم بن اسماعيل بن ابراهيم بن حسن بن [ امام ] حسن ( ع ) معروف به ابن طباطبا كه در سال 199 هجرى در زمان مأمون عباسى در قيامى كه ابو السراياى سرّى فرماندهى آن را برعهده داشت به‌عنوان امام زيديه مطرح بود . وى در همان سال در اثناى قيام ، بر اثر بيمارى درگذشت . « 1 » فرقه‌هاى نخستين زيديه همزمان با اوج‌گيرى مبارزات زيديه در قرن دوم ، برخى نظريه‌پردازان و متكلمان زيدى متأثر از جو حاكم بر آن دوره به طرح مباحث مختلف كلامى روى آوردند و نظريات آنان موجب پيدايش نخستين دسته‌بندىها در ميان زيديه شد . اين اختلاف بيش از هرچيز به بحث امامت و رهبرى جامعه باز مىگشت ؛ زيرا آنان در اصول كلى مورد اختلاف متكلمان آن دوره و مباحثى همچون توحيد و نفى تشبيه و تجسيم و بحث عدل الهى و نفى جبر ، ديدگاه‌هاى تقريبا يكسانى ارائه مىكردند و اختلاف چندانى نداشتند . سه فرقه اصلى زيديه در آن دوران عبارت‌اند از : جاروديه ، صالحيه و سليمانيه . 1 . جاروديّه جاروديه از انديشه‌هاى ابو الجارود زياد بن منذر ( متوفاى حدود 150 ه . ق ) تأثير پذيرفته بودند . وى كه از اصحاب امام باقر ( ع ) و سپس امام صادق ( ع ) بود ، پس از قيام زيد به اردوى وى پيوست و با طرح ديدگاه‌هاى خاص خود در مسئله امامت ، بخشى از زيديه را گرد خود جمع كرد . جاروديه معتقد بودند مقام امامت پس از پيامبر به وسيله نص به امام على ( ع ) واگذار شده است ، و از همين جهت خليفه اول و دوم را به دليل مخالفت با اين نص ، شديدا تخطئه مىكردند و به كفر و گمراهى آن دو حكم مىنمودند . پس از امام على ( ع ) نيز معتقد به وجود نص بر امامت امام حسن و امام حسين بودند و از آن

--> ( 1 ) . درباره اين قيام‌ها بنگريد : الافادة فى تاريخ الائمة الزيدية ، ص 68 - 113 ؛ ابو الفرج اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 145 - 151 ، 206 - 262 ، 272 - 331 و . . . .