مهدى فرمانيان
119
آشنايى با فرق تشيع ( فارسى )
محلّاتى معروف گشتند و از حسن عليشاه بهعنوان آقا خان اوّل ياد مىشود . « 1 » آقا خانها آقا خان محلاتى بعد از چندى از حكومت كرمان عزل شد . عزل وى باعث درگيرى نظامى بين آقا خان و قاجاريه گرديد . در جنگى كه بين نيروهاى قاجار و آقا خان درگرفت ، نيروهاى آقا خان شكست خوردند و آقا خان به افغانستان فرار كرد . در افغانستان با نيروهاى انگليس همپيمان شد و پادشاه انگلستان به وى لقب سر ( لقب پادشاهى انگلستان ) را بخشيد . در سال 1258 هجرى با شكست انگليس از قواى افغانى ، آقا خان به هند عزيمت كرد و در بمبئى به رتق و فتق امور اسماعيليان نزارى هند ، كه در آن زمان جمعيت قابلملاحظهاى بودند ، پرداخت و موقعيت خود را بهعنوان امام چهل و ششم نزاريان تثبيت كرد . وى در سال 1298 هجرى ، بعد از شصت و چهار سال امامت در سن هفتاد و هفت سالگى درگذشت . بعد از وى آقا على شاه امام گرديد ؛ ولى در سال 1302 هجرى از دنيا رفت و پسرش بهعنوان آقا خان سوم بر تخت نشست . وى براساس آنچه از فرهنگ غرب آموخته بود ، اصلاحاتى در كادر رهبرى ايجاد كرد و مقرّ اصلى خود را به انگلستان منتقل نمود . وى خدمات شايانى به دولت بريتانيا كرد و القاب متعددى نيز دريافت نمود . او بعد از هفتاد و دو سال امامت در سال 1376 هجرى / 1957 م ، در ژنو از دنيا رفت و نوهاش كريم را بهعنوان امام چهل و نهم نزاريان ، جانشين خود كرد . آقا خان چهارم در هنگام مرگ پدربزرگش ، نوزده ساله بود و تاكنون بهعنوان امام حاضر نزاريان در لندن زندگى مىكند . نزاريان به پيروى از رهبرشان به شريعت پايبند نبوده ، بعضى از خلافهاى رهبرشان را باعنوان تقيّه يا عناوين ديگر توجيه مىنمايند . جمعيت آنان در حال حاضر به صورت دقيق مشخص نيست ، ولى حدود دو تا سه ميليون تخمين زده مىشوند . « 2 » طيبيان بعد از جدايى نزاريان از جبههء فاطميان ، اكثريت اسماعيليه به امامت مستعلى گردن نهادند و به حكومت فاطميان وفادار ماندند . دوران مستعلى ( 487 - 495 ه . ق ) مقارن با جنگهاى صليبى بود
--> ( 1 ) . مختصرى در تاريخ اسماعيليه ، ص 234 - 243 . ( 2 ) . تاريخ و عقايد اسماعيليه ، ص 571 - 623 .